Historia BEZ KITU

Droga Czechosłowacji do komunizmu przebiegała inaczej niż w przypadku Polski. Ostatni przedwojenny prezydent Edward Beneš jesienią 1939 r. udał się na wygnanie do Wielkiej Brytanii. W grudniu 1943 r. kierowany przez niego rząd emigracyjny zawarł układ sojusznicy z ZSRR. W zamian za lojalność na płaszczyźnie międzynarodowej, a także gospodarczej i wojskowej, Czechosłowacja miała rozwijać się zgodni...

Rewolucje w Rosji zmiotły z powierzchni ziemi instytucję caratu. Mikołaj II nie tylko został odsunięty od władzy (abdykował), lecz także wraz z rodziną został zamordowany. Spośród ugrupowań politycznych w Rosji tylko bolszewicy byli na tyle zdeterminowani, aby przejąć władzę, która dosłownie leżała na ulicy. Nie mieli oni jakiegokolwiek doświadczenia w zarządzaniu czymkolwiek, ale byli gotowi na w...

W czasie I wojny światowej elity ukraińskie w Galicji rozpoczęły starania o utworzenie własnego państwa. Podobnie jak w tym czasie Polacy powołali własne organizacje polityczne i militarne. Jednak ostatecznie walkę o własne państwo przegrali, a niepodległa Polska nie stworzyła im możliwości realizacji narodowych i osobistych aspiracji. #historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetow...

Gospodarka planowana w PRL, która działała w oderwaniu od zasad wolnego rynku, ostatecznie się załamała. System okazał się nieefektywny i niewydolny, a inwestycje zamiast zysków przynosiły straty. Jednak w ciągu czterdziestu kilku lat krajobraz gospodarczy Polski bardzo się zmienił, a wielu obywateli zawdzięczało socjalistycznemu państwu awans społeczny związany z upowszechnieniem oświaty oraz mig...

W czasie II wojny światowej zmieniało się podejście polskiego podziemia i struktur cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego do Zagłady. Interesowały się one losem ludności żydowskiej zamkniętej w gettach, jednak głównym obiektem ich troski byli etniczni Polacy. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 r., a następnie rozpoczęciu przez Niemców masowych mordów, polskie podziemie informowa...

Akcja „Wisła” była zbrodnią komunistyczną na ludności ukraińskiej i łemkowskiej. Rozpoczęła się w drugiej połowie kwietnia, a zakończyła latem 1947 r. Objęła ponad 140 tys. Ukraińców i Łemków – najwięcej z woj. rzeszowskiego, potem lubelskiego i krakowskiego. Sama operacja miała na celu likwidację nacjonalistycznego podziemia ukraińskiego działającego w pojałtańskiej Polsce oraz asymilację ludnośc...

Przemiany ustrojowe 1989 r. zaczęły się w Polsce i na Węgrzech, potem objęły Niemiecką Republikę Demokratyczną, Czechosłowację, a skończyły się w Bułgarii i Rumunii. W każdym z tych krajów miały one nieco inną dynamikę. W większości z nich władzę w sposób pokojowy z rąk partii komunistycznych w wyniku wyborów parlamentarnych przejmowały partie opozycyjne. Wyjątek stanowiły Rumunia oraz Bułgaria. W...

SPOTKANIA Z KLIO: z prof. Piotrem M. Majewskim - autorem książki „Niech sobie nie myślą, że jesteśmy kolaborantami. Protektorat Czech i Moraw, 1939–1945” - rozmawia dr Agata Tatarenko Zapraszają: Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie oraz portal Historia bez kitu #historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę int...

Narodowy Bank Polski wybił monetę kolekcjonerską z serii „Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni” z podobizną Józefa Kurasia „Ognia”. Na srebrnej dziesięciozłotówce widnieje poważna twarz młodego mężczyzny w rogatywce napis „Zachowali się jak trzeba”. Legendarny „Ogień” dla jednych złodziej i morderca, dla innych wcielenie góralskiego zbójnika grabiącego bogatych i rozdającego biednym, dla j...

28 października 1918 r. na mapach Europy pojawiło się nowe państwo – Czechosłowacja. W przeciwieństwie do Polski, która odzyskała niepodległość po 123 latach rozbiorów, południowi sąsiedzi byli zupełnie nowym tworem politycznym. Powstanie zawdzięczali działaniom czeskiej i słowackiej inteligencki w okresie I wojny światowej oraz poparciu państw ententy. Pod względem narodowościowym Czechosłowacja...

Wojna zostawia w psychice dzieci niezatarty ślad i doświadcza ich na całe życie. Wiele tragicznych i trudnych historii młodych ludzi napisała II wojna światowa. Deportacje, zsyłki, wysiedlenia, obozy, śmierć bliskich, tułaczka, to tylko wybrane przykłady traumatycznych zdarzeń, które towarzyszyły ich dzieciństwu. Współcześnie na naszych oczach rozgrywa się dramat dzieci ukraińskich. #historiabezki...

Marzec 1968 r. był protestem pokoleniowym. W różnych częściach Europy i świata młodzi ludzie wychodzili na ulice. W Polsce wybuch społecznego niezadowolenia zaczął się od protestów przeciwko zdjęciu ze sceny „Dziadów” Adama Mickiewicza. Potem doszło do wystąpień w obronie usuniętych z Uniwersytetu Warszawskiego studentów. Na to nałożyła się jeszcze antyżydowska kampania propagandowa związana z roz...

2 września 1945 r. płk Jan Rzepecki „Prezes”, były Delegat Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj wraz z kilkoma najbliższymi współpracownikami powołali do życia Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”. U podstaw jego powstania leżało założenie, że walka zbrojna nie przyniesie Polsce odzyskania niepodległości, dlatego należy zastąpić ją działalnością polityczno-społeczną. Pierwotnie miała działać do momentu...

Kardynał Stefan Wyszyński przez kilkadziesiąt lat kierował nie tylko Kościołem w Polsce, ale był politykiem i mężem stanu. Prowadził politykę ugody w stosunku do władzy komunistycznej, ale nie podporządkowania, czego dał wyraz w słynnym non possumus zawartym w liście biskupów z 1953 r. W ten sposób odpowiadał na działania władz państwowych zmierzające do jego podporządkowania. Jego wizja religii k...

SPOTKANIA Z KLIO: z red. Konstantym Gebertem, autorem książki „Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło” rozmawiał Adam Puławski   Zapraszają: Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie oraz portal Historia bez kitu    #historiabezkitu     Zajrzyjcie również na naszą stronę internet...

Kontraktowe wybory do sejmu i wolne wybory do senatu, prezydent wybierany przez Zgromadzenie Narodowe, to najważniejsze postanowienia dotyczące zmian ustrojowych wynegocjowane przy Okrągłym Stole w 1989 r. przez opozycje polityczną i władze komunistyczne. Wydarzenie to zainicjowało proces przemian politycznych, który doprowadził do wprowadzenia systemu demokratycznego w Polsce. Wysokie koszty społ...

80 lat temu - 9 lutego 1943 r. Ukraińska Powstańcza Armia zaatakowała polską wieś Parośla i wymordowała ponad 150 jej mieszkańców. Zbrodnię tę uznaje się za początek „antypolskiej akcji” na Wołyniu, która następnie objęła Galicję Wschodnią, a wiosną 1944 r. także południowo-wschodnią Lubelszczyznę. Historycy szacują, że w wyniku polsko-ukraińskiego konfliktu w czasie II wojny światowej zginęło mię...

SPOTKANIA Z KLIO: rozmowa z Andrzejem Brzezieckim, autorem książki „Kocio Kozioł Senator. Biografia Krzysztofa Kozłowskiego”.  Prowadzenie: prof. Mirosław Filipowicz    Zapraszają: Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie oraz portal Historia bez kitu #historiabezkitu     Zajrzyjcie również...

Narodziny ruchu syjonistycznego w końcu XIX w., który postulował utworzenie w Palestynie żydowskiej państwowości, dało początek emigracji na te tereny Żydów z całego świata. Zaczęli zakładać kolonie i wykupywać ziemie od Arabów. Od początku też pojawiły się antagonizmy z muzułmańskimi mieszkańcami. Konflikt ten nasilił się po powstaniu 14 maja 1948 r. państwa Izrael, które wkrótce stanęło do wojny...

Narodziny opozycji demokratycznej pociągnęły za sobą powstanie niezależnego ruchu wydawniczego. Wszystko zaczęło się w Lublinie w 1976 r. Grupa studentów z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (Janusz Krupski, Bogdan Borusewicz, Piotr Jegliński) postanowiła wydawać własne czasopismo, a także drukować książki poza oficjalnym obiegiem. W 1976 r. Piotr Jegliński za pośrednictwem kolegi z zespołu Sce...

Jan Karski, a właściwie Jan Kozielewski, pochodził z łódzkiej, niezamożnej, rodziny rzemieślniczej. Do historii przeszedł jako kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego i Rządu RP na Uchodźstwie,  naoczny świadek Zagłady polskich Żydów. Przez wiele lat historycy sprowadzali misję Karskiego głównie do alarmowania  świata o Zagładzie. Tymczasem najważniejszym jej celem jesienią 194...

Ruch ludowy odgrywał znaczącą rolę na scenie politycznej w II Rzeczpospolitej. W czasie II wojny światowej przedstawiciele Stronnictwa Ludowego działali w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i rządu RP na Uchodźstwie. Ich zbrojne ramię – Bataliony Chłopskie w większości scaliły się z Armią Krajową. Po wojnie Polskie Stronnictwo Ludowe pod wodzą Stanisława Mikołajczyka współtworzyło m.in. z k...

W powojennej Europie rzesze ludzi zmuszonych zostało do emigracji w wyniku zmiany granic państwowych. W Polsce ich największe nasilenie przypadło na pierwsze lata po zakończeniu II wojny światowej. Po 1948 r. Polska stała się niemal krajem bez wyjścia. Granice państwową zamknięto, a zdobycie paszportu było praktycznie niemożliwe. Liberalizacja polityki paszportowej nastąpiła dopiero w połowie lat...

W ocenie wydarzeń historycznych niezwykle ważny jest ich kontekst i poznanie perspektywy różnych uczestników opisywanych zdarzeń. Polska historia najnowsza boryka się często z polityzacją i mitologizacją swojej przeszłości. Zapraszamy na rozmowę z Piotrem Majewskim, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Tym razem zastanowimy się czy w stosunku do wojny polsko-bolszewickiej, wybuchu II wojny świat...

Wiek XX możemy nazwać erą ludobójstwa. Popełniono wówczas jedne z najbardziej okrutnych zbrodni, których intencją było wymordowanie w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych bądź religijnych. Samo pojęcie, nieznane wcześniej, powstało za sprawą polskiego prawnika o żydowskich korzeniach Rafała Lemkina. Dzięki jego staraniom Organizacja Narodów Zjednoczonych w 1948 r. uchwaliła kon...