Zimmerman en Space

De titel is kort gezegd de vraag van de vader van Jan. In deze aflevering zullen we proberen samen te vatten wat onze oorsprong is. We hebben het daar natuurlijk wel vaker over gehad, maar hopelijk wordt het zo wat duidelijker! Periodic Table of the Elements: Origins of the Elements: https://svs.gsfc.nasa.gov/13873/ Synthetic elements: https://en.wikipedia.org/wiki/Synthetic_element Triggered Star...

Het ziet er naar uit dat we binnen enkele weken gaan meemaken dat astronauten voor het eerst sinds 1972 verder de ruimte in zullen reizen dan alleen in een baan rond de aarde. Om goed voorbereid te zijn als u binnenkort met de borrelnootjes achter de tv of laptop zit, leek het me aardig om in deze aflevering wat feiten op een rijtje te zetten. Artemis (NASA): https://www.nasa.gov/humans-in-space/a...

Ver voorbij de baan van Neptunus, zelfs nog verder weg dan de Kuipergordel, vinden we - waarschijnlijk - de Oortwolk, genoemd naar Jan Hendrik Oort (1900 - 1992). Maar kunnen we objecten in die "Oortwolk" eigenlijk waarnemen? Het antwoord daarop hoort u in deze laatste aflevering van 2025. Jan Hendrik Oort: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort Origin And Evolution Of The Unusua...

Vaste luisteraars van deze podcast weten het misschien wel: elk jaar met kerst is er sprake van een onzin-aflevering. Dus in lijn der traditie heb ik een kerstverhaal voor u gemaakt. Fijne kerstdagen en dat 2026 maar vrede, liefde en saamhorigheid mag brengen. The Astronomer's Telegram bestaat trouwens echt: https://www.astronomerstelegram.org/ De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd on...

Gigantische sterren tijdens de begindagen van ons heelal. Hoe zit dat nou weer? Astronomers find first direct evidence of “Monster Stars” from the cosmic dawn: https://www.port.ac.uk/news-events-and-blogs/news/astronomers-find-first-direct-evidence-of-monster-stars-from-the-cosmic-dawn 1000–10,000 M⊙ Primordial Stars Created the Nitrogen Excess in GS 3073 at z = 5.55: https://iopscience.iop.org/ar...

Ja, hoe zit dat eigenlijk met die buisjes die momenteel op Mars verzameld worden door de Perseverance rover? Dat hoort u in deze aflevering. Vision and Voyages for planetary science in the decade 2013-2022: https://science.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/Planetary_DS.pdf Mars rock samples: https://science.nasa.gov/mission/mars-2020-perseverance/mars-rock-samples/ Mars sample return: https://sc...

De ontdekking van tryptofaan op een ander hemellichaam dwingt ons na te denken over de geschiedenis van leven op onze aarde. Scientists found tryptophan, the ‘sleepy’ amino acid, in an asteroid. Here’s what it means: https://edition.cnn.com/2025/11/27/science/tryptophan-asteroid-bennu-nasa-sample Prebiotic organic compounds in samples of asteroid Bennu indicate heterogeneous aqueous alteration: ht...

Onze derde bekende interstellaire bezoeker, 3I/ATLAS, is de laatste tijd flink aanwezig in het nieuws. Luisteraar van deze podcast Chris vraagt zich af of we niet terug kunnen rekenen waar dit object vandaan komt. Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System: https://atlas.fallingstar.com/ JUICE and 3I/ATLAS: An Unexpected Encounter in Space: https://www.mps.mpg.de/juice-and-3iatlas-an-unexpected...

Een beetje een populair nieuwsitem, maar goed. Voor het eerst is een CME, een Coronal Mass Ejection, waargenomen bij een andere ster dan onze zon. Wellicht biedt deze aflevering nog wat extra context, die u in andere nieuwsbronnen moest missen. First confirmed sighting of giant explosion on nearby star: https://www.eurekalert.org/news-releases/1105091 Radio burst from a stellar coronal mass ejecti...

Baanbrekend onderzoek aan de Cygnus X regio aan onze sterrenhemel laat op geheel nieuwe wijze het gas zien, waaruit sterren ontstaan. H II region: https://en.wikipedia.org/wiki/H_II_region Astronomers Map Mysterious “Dark” Gas in the Milky Way: https://public.nrao.edu/news/astronomers-map-mysterious-dark-gas-in-the-milky-way/ Cool Dark Gas in Cygnus X: The First Large-scale Mapping of Low-frequenc...

Lijken buitenaardse wezens op ons? Dat is min of meer de vraag die ik ontving van luisteraar Martijn. Voor het antwoord op deze vraag (deze aflevering, red.) is het belangrijk dat u goed wakker bent, want het is nogal veel informatie. En anders slaat u deze aflevering maar over of gebruikt u mijn langzame gezwets maar om juist lekker in slaap te vallen. Maar alle gekheid op een stokkie: het is heu...

Eigenlijk maak ik deze podcast al die jaren vooral omdat ik er zo'n lol in heb kleine luisterverhalen te maken. Dat deed ik al toen ik nog op de basisschool zat met de vier sporen Aristona bandrecorder van mijn ouders. Tegenwoordig gaat dat veel gemakkelijker, maar dat ter zijde. In deze aflevering maken we melding van 2025 SC79, een steen die nietsvermoedend om de zon cirkelt. Moeten we ons...

Wat doet men als een sensor op een ruimtevaartuig in de praktijk een beetje onderpresteert? Een upgrade uitvoeren is lastig als het ruimtevaartuig in kwestie ver weg van de aarde in een baan rond de zon geparkeerd staat. De oplossing is in het geval van de Webb ruimtetelescoop een stuk software met de naam AMIGO. De James Webb-ruimtetelescoop ziet weer scherp dankzij slimme software: https://www.n...

In deze aflevering hebben we het over een onzichtbaar object, dat astronomen toch hebben weten te detecteren. Helemaal knap omdat het miljarden lichtjaren van ons vandaan staat. Astronomen ‘fotograferen’ een mysterieus donker object in het verre heelal: https://www.astronomie.nl/nieuws/astronomen-fotograferen-een-mysterieus-donker-object-in-het-verre-heelal-4697 A million-solar-mass object detecte...

We hebben het in deze podcast al wel eens eerder gehad over zwerfplaneten of "rogue planets". Het geval waar we het in deze aflevering over hebben, groeit van tijd tot tijd met zes miljard ton materiaal per seconde! Eenzame planeet ontdekt die in recordtempo groeit: https://www.eso.org/public/netherlands/news/eso2516/?lang=nl Discovery of an Accretion Burst in a Free-floating Planetary-m...

In het zonnestelsel-in-wording HOPS-315 kunnen astronomen zien hoe ons eigen zonnestelsel er zo'n 4.6 miljard jaar geleden uit moet hebben gezien. En u hoort in deze aflevering hoe u een royale selectie van de muziek van deze podcast als album kunt kopen op Bandcamp . Witnessing a solar system’s dawn, for the 1st time: https://earthsky.org/space/solar-systems-dawn-hops-315-silicon-monoxide/ R...

In deze aflevering behandelen we de recente waarneming van een gammaflits, die zich niet aan de regels lijkt te houden. Als u geen idee heeft wat een gammaflits is: geen zorgen, dat leg ik ook uit met mijn gebruikelijk slome stem. Astronomen ontdekken mysterieuze gammaflits, die anders is dan al zijn voorgangers: https://www.eso.org/public/netherlands/news/eso2514/ The day long, repeating GRB 2507...

In 2022 legde de Webb ruimtetelescoop merkwaardige rode stippen vast. Er is veel gespeculeerd over de ware aard van deze stippen, die trouwens minstens 12 miljard jaar oud moeten zijn. Onlangs publiceerden astronoom Anna de Graaff en collega's een opmerkelijke nieuwe theorie. “Black Hole Stars” could solve JWST riddle of overly massive early galaxies: https://www.mpia.de/news/science/2025-06-...

Zou het kunnen... dat er microscopisch kleine meteorieten gewoon bij u in de dakgoot liggen? Stofdeeltjes die wellicht zelfs ouder dan ons zonnestelsel zijn? An urban collection of modern-day large micrometeorites: https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geology/article/45/2/119/195213/An-urban-collection-of-modern-day-large The atmospheric entry of fine-grained micrometeorites: https://onlinelibrary...

Op 7 september 2021 werd een nieuwe flits zichtbaar in de Northern Sky Survey van de Zwicky Transient Facility. Het gebeuren kreeg de naam SN 2021 yfj. Wat daar speciaal aan was, hoort u in deze aflevering. New type of supernova ‘looks like nothing anyone has ever seen before,’ astronomer says: https://edition.cnn.com/2025/08/22/science/new-supernova-discovery Extremely stripped supernova reveals...

De titel van deze aflevering slaat op de chemische formule van wat waarschijnlijk het eerste molecuul in de geschiedenis van dit heelal was: helium hydride of helonium. Dat plusje in de formule zegt ons dat dit een geladen deeltje, een ion, is. Waarom u naar deze verkapte scheikundeles luistert en waarom dat interessant is, zullen we in deze aflevering bespreken. Scientists just recreated the univ...

Samen met de planeet Venus draaien wat rotsblokken om de zon. We weten alleen niet hoeveel, omdat deze "co-orbitalen" van Venus lastig te vinden zijn. Kerkzesoog spin: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerkzesoog Eyes on asteroids: https://eyes.nasa.gov/apps/asteroids/#/home Planetary Defense at NASA: https://science.nasa.gov/planetary-defense/ Is Venus hiding dangerous asteroids? https://ph...

Volstrekt toevallig werd jarenlang onderzoek gedaan aan de atmosfeer van Venus. Dat is toch al te mal. En toch is het echt waar. Rossby-golven: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rossby-golf Himawari (bijna) real-time beelden: https://himawari8.nict.go.jp/ Temporal variation in the cloud-top temperature of Venus revealed by meteorological satellites: https://earth-planets-space.springeropen.com/article...

Dat de aarde steeds sneller om haar as gaat draaien hadden we al eens besproken in deze podcast. Maar betekent dat dan dat we binnenkort de negatieve schrikkelseconde moeten gaan invoeren? Komt dat wel goed? Earth Will Spin Unusually Quickly in July and August: https://www.timeanddate.com/news/astronomy/earth-fast-rotation-2025 A Day Is Not Exactly 24 Hours: https://www.timeanddate.com/time/earth-...

Er bestaat een categorie melkwegstelsels waar de tijd lijkt stil te staan. Onlangs werd eentje, die wel heel erg ver weg van de aarde staat, als zodanig bestempeld. Wat is hier aan de hand? Apocalypse When? No Certainty of a Milky Way -- Andromeda Collision: https://arxiv.org/abs/2408.00064 Astronomers discover a galaxy frozen in time for billions of years: https://www.space.com/astronomy/exoplane...