radiozamaneh

«خانه» برای ایرانیان دور از کشور فقط یک نقطه روی نقشه نیست. فتانه فراهانی، استاد مردم‌شناسی دانشگاه استکهلم، در گفت‌وگو با رادیو زمانه می‌گوید احساس تعلق برای همه یکسان نیست. جنسیت، طبقه، قومیت، مذهب و جایگاه سیاسی تعیین می‌کنند چه کسی حضور خود را طبیعی می‌داند و چه کسی باید پیوسته حق ماندنش را ثابت کند. از نظر او، غریبه شدن همیشه با ترک کشور آغاز نمی‌شود. قدرت می‌تواند آدمی را بدون عبور از مرز، د...

گفت‌وگو با آزاده کیان، پژوهشگر مطالعات جنسیت درباره مبارزات زنان عادی بلوچ by radiozamaneh

در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین ششمین دیدار حضوری خود را برگزار می‌کنند؛ معاهده جامع راهبردی، تجارت اوراسیا، تفاهم هسته‌ای حدود ۲۵ میلیارد دلاری و ادامه رویارویی ایران با آمریکا به این دیدار معنا می‌دهد. مسعود دلبری در گفت‌وگو با رادیو زمانه این نزدیکی را ترکیبی از شراکت بلندمدت و ائتلاف اضطراری می‌داند: زیرساخت رابطه نهادینه‌تر شده، اما شتاب فعلی آن ب...

هشتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز از ۲ تا ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ در لیدو برگزار می‌شود. حضور برجسته سینمای ایران در لیدو روی کاغذ از حاشیه به مرکز نزدیک شده، اما از یک مسیر واحد نیامده است. «کمی نور» علی عسگری با تولید مشترک بین‌المللی به رقابت اصلی رسیده؛ «مراقب» محسن قرایی پروانه ساخت دارد و پروانه نمایش نه. محمد حقیقت در گفت‌وگو با زمانه «مراقب» را از مدار سینمای اورژانس خارج می‌داند، حاشیه‌ها را پدیده...

شقایق نوروزی، بازیگر و فعال حقوق زنان، موفقیت فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های جهانی را ادامه مبارزه تاریخی سینماگران علیه سانسور می‌داند، اما می‌پرسد آیا سینمای زیرزمینی امروز همچنان سنگر استقلال است یا جای ممیزی داخلی را با سفارش خارجی عوض کرده است؟ او «بیداد» را نمونه‌ای می‌داند که از واقعیت جامعه و لایه‌های عمیق مقاومت زنان فاصله گرفته و به بیانیه‌ای سیاسی و ناامیدکننده بدل شده است. نوروزی با تک...

گفت‌وگو با کاظم کردوانی درباره رویکرد احزاب کرد در جنگ علیه ایران by radiozamaneh

قدرت خرید کارگران ایرانی در یک دهه از حدود ۲۳۲ دلار به نزدیک ۸۳ دلار رسیده و فاصله درآمد با هزینه زندگی هر روز عمیق‌تر شده است. علیرضا نوایی، فعال کارگری، این سقوط را نه حادثه‌ای مقطعی که نتیجه سیاست چهل‌ساله ارزان‌سازی نیروی کار، قرارداد موقت و ممانعت از تشکل مستقل می‌داند. او از شورای عالی کار انتظار ترمیم واقعی مزد ندارد و افزایش دستمزد را وابسته به گسترش اعتراضات می‌بیند. نوایی «دیپلماسی بازار...

مارجری تیلور گرین ادعا کرده که در جلسات راهبردی دولت ترامپ درباره‌ی استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران بحث شده است. مهران مصطفوی، فیزیکدان و کارشناس برنامه هسته‌ای ایران، این ادعا را در پرتو وضعیت میدانی بررسی می‌کند. او می‌گوید آسیب تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان فاصله فنی ایران با ساخت سلاح را افزایش داده، اما دو مجهول باقی است: وجود سایت پنهان و دسترسی به اورانیوم ۶۰ درصد. مصطفوی مطرح شدن سلاح هست...

پس از حمله ۱۸ اوت اسرائیل به پایگاه ابوالظهور بار دیگر سوریه را به کانون رقابت منطقه‌ای بدل کرده است. بهروز فراهانی، تحلیلگر چپ معتقد است که این رویارویی جدال دو متحد غرب بر سر هژمونی، کنترل خطوط انرژی است. فراهانی می‌گوید ترکیه می‌خواهد سوریه را شاهراه انتقال نفت و گاز به اروپا کند و اسرائیل هیچ حضور نظامی آنکارا را نمی‌پذیرد؛ تضادی که به باور او به‌سادگی پشت میز حل نمی‌شود. او هم‌زمان ائتلاف ترک...

مارجری تیلور گرین ادعا کرده که در جلسات راهبردی دولت ترامپ درباره‌ی استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران بحث شده است. حسین دباغ، پژوهشگر فلسفه‌ی اخلاق، در گفت‌وگو با زمانه این ادعا را از منظر اخلاقی واکاوی کرده است. او میان صرف بررسی سناریو و عادی‌سازی سلاح هسته‌ای تمایز قائل می‌شود و هشدار می‌دهد که پایین آمدن آستانه‌ی استفاده از این سلاح، مرزهای اخلاقی، سیاسی و حقوقی را جابه‌جا می‌کند. دباغ همچنین...

گفت‌وگو با مهرزاد بروجردی درباره شکاف میان اپوزیسیون و جامعه مدنی و بحران مشروعیت جمهوری اسلامی by radiozamaneh

آرش کمانگر، تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با «زمانه» با اشاره به تصویب کلیات طرح مقابله با نفوذ بیگانگان در مجلس، تأکید کرد که حکومت برای سرکوب و خفقان «نیازی به قانون ندارد» و این طرح بیش از آنکه کارکرد حقوقی داشته باشد، «سیگنالی» به جامعه، طبقه کارگر، زنان، روشنفکران و فعالان مدنی است تا از افزایش اعتراضات در پی بحران اقتصادی و فشارهای خارجی جلوگیری کند. او با یادآوری احکام اخیر مانند محکومیت هیوا س...

سفرهای پیاپی مقامات ارشد ایران از جمله محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و اسماعیل قاآنی، فرمانده سپاه قدس، به عراق در حالی انجام شده که بغداد با اولتیماتوم خلع سلاح گروه‌های هم‌پیمان ایران و فشار آمریکا بر پرداخت بدهی‌های نفتی مواجه است. مهرداد فرهمند، تحلیلگر مسائل خاورمیانه، در گفت‌وگو با زمانه تأکید می‌کند که شیعیان عراق پس از قرن‌ها به قدرت رسیده‌اند و هرگز حاضر نیستند این فرصت تاریخی را از دست ده...

سهیلا انزلی، پژوهشگر و فعال مدنی عدالت انتقالی را نه فقط ابزاری برای رسیدگی به جنایت‌های گذشته، بلکه راهکاری پیشگیرانه برای توقف اعدام‌های کنونی در ایران می‌داند. او با اشاره به لغو مجازات اعدام در لبنان تأکید می‌کند که این تجربه منطقه‌ای می‌تواند به صدایی مؤثر علیه اعدام‌ها در جمهوری اسلامی تبدیل شود. انزلی پنج محور را پیشنهاد می‌کند: نظارت مستمر، مستندسازی برای بازدارندگی، دیپلماسی هدفمند، اصلاح...

تخریب زندان رجایی‌شهر (گوهردشت سابق) در کرج، که شاهد اعدام‌های دسته‌جمعی زندانیان سیاسی در دههٔ ۱۳۶۰ بود، نگرانی‌هایی را دربارهٔ نابودی شواهد تاریخی و حقوقی برانگیخته است. سهیلا انزلی، پژوهشگر و فعال مدنی، با اشاره به لزوم حفظ این مکان به‌عنوان «صحنهٔ جرم» و «فضای حقیقت»، بر چهار اقدام کلیدی تأکید دارد: تغییر جایگاه حقوقی، مستندسازی حرفه‌ای (از جمله بازسازی سه‌بعدی و تصاویر ماهواره‌ای)، نظارت بین‌...

علی افشاری در تحلیلی از وضعیت کنونی جنگ ایران و آمریکا تأکید می‌کند که کاخ سفید در یک بن‌بست استراتژیک خودساخته گرفتار شده و هیچ‌یک از سه رویکرد موجود یعنی افزایش فشار نظامی، کاهش تنش با امتیازدهی، یا تداوم محاصره اقتصادی، راهبردی واقع‌بینانه و به نفع مردم ایران ارائه نمی‌دهد. به گفتهٔ او، محاصرهٔ دریایی و فشار اقتصادی نه انسجام داخلی را تقویت می‌کند و نه ساختار قدرت را به شکل واقعی تضعیف می‌کند،...

مسعود دلبری، کارشناس انرژی و مسائل بین‌الملل، معتقد است بازار نفت یک سیستم خودتنظیم‌گر است که با کاهش خرید چین، استفاده از ذخایر استراتژیک، مسیرهای جایگزین و ظرفیت مازاد اوپک‌پلاس فشار را کنترل کرده. او در گفت‌وگو با ما سه سناریو برای آینده قیمت ترسیم می‌کند و هشدار می‌دهد که این تعادل در بلندمدت شکننده است. دلبری همچنین پیامدهای تورمی جهانی و آسیب به پروژه‌های تنوع‌بخشی اقتصادی کشورهای منطقه را ب...

آلودگی نفتی اخیر در سواحل جنوبی قشم که به جنگل‌های حرای نقاشه رسیده، فراتر از یک حادثهٔ سطحی، تهدیدی جدی برای یکی از حساس‌ترین اکوسیستم‌های دریایی ایران محسوب می‌شود. روزبه اسکندری، کارشناس محیط‌زیست، هشدار می‌دهد که نفت سنگین با پوشاندن ریشه‌های تنفسی درختان حرا، تبادل اکسیژن را مختل کرده و با نفوذ به رسوبات کف، زنجیره غذایی آبزیان را برای سال‌ها تحت تأثیر قرار می‌دهد. او تأکید می‌کند که پاکسازی...

شورای انقلابی زنان که از آوریل ۲۰۲۶ با ابتکار پنج بنیان‌گذار و سپس پیوستن کنشگرانی از طیف‌های مختلف شکل گرفته، می‌کوشد تا نیروی عظیم جنبش «زن، زندگی، آزادی» را از خیابان‌ها به قدرت سیاسی سازمان‌یافته و پایدار تبدیل کند. دکتر پروانه حسینی، عضو این شورا، در گفت‌وگو با زمانه تأکید می‌کند که هدف، فراتر از افزایش نمادین شمار زنان در نهادهاست، بلکه بر تغییر بنیادین مناسبات قدرت، دموکراسی مشارکتی و تکثر...

در مرداد ۱۴۰۵، کارگران مناطق عملیاتی صنعت نفت با ازسرگیری دوشنبه‌های اعتراضی، خواست‌های دیرینه خود از جمله حذف سقف حقوق، اصلاح کف دستمزد و عدم ادغام صندوق بازنشستگی را دوباره به میدان آوردند. علیرضا نوایی، فعال کارگری، در گفت‌وگو با ما توضیح می‌دهد که کارگران پیمانکاری نیز در دو دسته ارکان ثالث و پروژه‌ای همچنان برای تبدیل وضعیت، افزایش دستمزد و دریافت به‌موقع حقوق و بیمه مبارزه می‌کنند. او تأکید...

داریوش محمدپور، تحلیلگر سیاسی و فرهنگی، در گفت‌وگو با «زمانه» بر این نکته تأکید دارد که مسلمان‌ستیزی نه تنها راه‌حلی برای چالش‌های جهان امروز نیست، بلکه مسئولیت جنایات و استبداد را از افراد و نهادهای مشخص به موجودیتی انتزاعی به نام «اسلام» منتقل می‌کند. او با نقد ذات‌گرایی در نگاه به مسلمانان، بازگرداندن عاملیت و مسئولیت به انسان‌ها را جایگزین نفرت جمعی می‌داند و معتقد است نقد دین و حکومت‌های اسلا...

در سال‌های اخیر، کافه‌نشینی در ایران از یک عادت ساده برای نوشیدن قهوه یا گذراندن اوقات فراغت فراتر رفته و به بخشی از سبک زندگی شهری، به‌ویژه در میان نسل جوان، تبدیل شده است. اگر روزگاری قهوه‌خانه‌ها محل دیدار، گفت‌وگو و نقل روایت‌های جمعی بودند، امروز کافه‌های مدرن نقشی متفاوت اما تا حدی مشابه بر عهده گرفته‌اند؛ فضاهایی که در آن‌ها روابط اجتماعی شکل می‌گیرد، قرارهای کاری و دوستانه برگزار می‌شود و...

پرونده قتل حمیدرضا رجب‌زاده، مداح جوان تهرانی، در نگاه نخست یک جنایت معمولی به نظر می‌رسد، اما ابعاد پیچیده آن، از ربایش و ارسال فیلم جنایت برای خانواده تا اعترافات متهمان درباره انگیزه‌های مالی و تحریک خارجی، همگی در بستری از قطبی‌سازی سیاسی و سابقه خشونت دولتی رخ داده‌اند. این پرونده پرسش‌های بنیادینی درباره ماهیت خشونت، بازتولید آن در شرایط سرکوب ساختاری و مرزهای باریک میان انتقام و رهایی برمی‌...

محمد مقیمی، وکیل دادگستری و کارشناس حقوق بشر، در گفت‌وگو با زمانه وضعیت زنان زندانی در ایران را بازتابی از نگاه ایدئولوژیک حکومت، ضعف عدالت اجتماعی و نبود سازوکارهای نظارتی مستقل می‌داند. او تأکید می‌کند که محرومیت از درمان مناسب، خشونت و رفتارهای تحقیرآمیز، و دشواری اثبات این موارد، نه صرفاً ناشی از کمبود قانون، بلکه نتیجهٔ نگرش غالب به کرامت انسانی و فقدان دادگستری مستقل است. مقیمی با تفکیک میان...

  تغییر رابطه دولت با جان انسان و تضمین عدم تکرار خشونت در ایران بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. با ثبت دست‌کم ۱۶۰۰ اعدام در سال ۲۰۲۵ و تداوم این روند در سال جاری، نقش لغو مجازات مرگ در معماری عدالت انتقالی ایران به مسئله‌ای حیاتی بدل شده است. در گفت‌وگو با دکتر سهیلا انزلی، پژوهشگر و فعال مدنی، این موضوع را بررسی کرده‌ایم که چرا حذف اعدام، فراتر از یک مطالبه حقوق بشری، به‌عنوان زیربنای تحقق دموک...