Zmiana klimatu

Od środy 1 października 2025 roku zacznie działać polski system kaucyjny. Za plastikowe i szklane butelki oraz puszki zapłacimy kaucję, którą odzyskamy po zwrocie opakowania. O tym, jak nowe rozwiązania będą wyglądały w praktyce, mówił w Polskim Radiu 24 Marek Pogorzelski, rzecznik prasowy Ministerstwa Klimatu. 

Jak gotować tak, by było nie tylko smacznie i zdrowo, ale też w zgodzie ze środowiskiem? W rozmowie o kuchni zrównoważonej sprawdzimy, jak ograniczać marnowanie jedzenia i nadmiar opakowań, jak wybierać produkty lokalne i sezonowe oraz w jaki sposób dawać drugie życie resztkom. Naszym gościem był Paweł Płaczek, autor książek kulinarnych.

- Fala plastiku nie tylko zalewa się świat, ale wręcz teraz wzbiera. Prognozy ONZ są alarmujące, bo wkrótce będzie się go produkowało trzy razy tyle niż obecnie. I widać wyraźnie że świat przestał sobie radzić z tym problemem - powiedział w Polskim Radiu 24 Marcel Andino Velez z Greenpeace Polska.

- Renaturyzacja to proces "naprawiania rzek" wynikający z tego, że ponad 90 procent polskich rzek zostało tak znacznie przekształconych, że wymaga to dziś przywrócenia ich naturalnych cech - powiedziała w Polskim Radiu 24 dr inżynier Ilona Biedroń, ekspert ds. renaturyzacji wód powierzchniowych z IMiGW PIB.

- Sięgamy po wodę w zbyt dużych ilościach. Gdy proszę uczestników moich warsztatów, ile wody zużywają, wtedy okazuje się, że ta wpisana przez nich liczba robi na nich wrażenie. Polska norma zużycia na jednego mieszkańca to 160 litrów wody na dobę - powiedziała w Polskim Radiu 24 Anna Michałowska, hydrolog i autorka internetowego profilu "Jesteś Wodą".

- Aby ocenić, jaki jest wpływ samochodu na klimat i środowisku, musimy zacząć od tego, jakie surowce były wydobyte, aby potem został wyprodukowany. A potem jakim obciążeniem była jego eksploatacja i sposób jego utylizacji - powiedział w Polskim Radiu 24 Jacek Mizak, ekspert Fundacji Promocji Pojazdów Elektrycznych. 

- Nie należy chomikować niepotrzebnych nam i zużytych urządzeń elektronicznych. Dotyczy to np. telefonów komórkowych i ładowarek. Ale trzeba też wiedzieć jak można je zutylizować przez recykling. Nie można ich beztrosko wyrzucać do śmietnika - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Robert Wawrzonek, ekspert organizacji Elektrosystem, zajmującego się odzyskiwaniem elektrośmieci. 

- Dzieci często czują strach i niepokój z powodu zasłyszanych informacji o zmianach klimatycznych. Choć nie zawsze rozumieją ich sens. A one docierają do nich w różny sposób i my jako rodzice powinniśmy o tym wiedzieć i wytłumaczyć jak powinny postępować - powiedziała w Polskim Radiu 24 dr Aleksandra Dopierała z Uniwersytetu SWPS. 

- Już siedem razy odbyła się w Sejmie próba wprowadzenia zakazu hodowli zwierząt futerkowych. To temat ważny dla wielu Polaków, dlatego wciąż jest nadzieja, że politycy będą potrafili porozumieć się w tej sprawie - powiedziała w Polskim Radiu 24 Marta Korzeniak, koordynatorka kampanii "Cena futra" na rzecz zakazu hodowli zwierząt.

Plany coraz intensywniejszej regulacji Wisły, mogą spowodować zagrożenia także dla wielu gatunków ptaków. O problemie mówili goście Polskiego Radia 24: Marek Elas z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków i Robert Wawręt z Towarzystwa na rzecz Ziemi.

Goście Polskiego Radia 24: Jacek Zalewski wiceprezes firmy RetencjaPL i Wojciech Falkowski prezes Ecol-Group fundator Fundacji "Biznes dla Klimatu", mówili o konferencji "Łączy nas Wisła", która odbyła się w dniach 11 i 12 września w Warszawie.  

- Liczby pokazujące skalę marnowania żywności są zatrważające. Rocznie w skali całej Polski wyrzucamy jej na śmietnik 5 mln ton. Duża jej część nie zmarnowałby się, gdyby została kupiona z większym rozmysłem. Chodzi o lepsze zaplanowanie tego co kupujemy i racjonalne przechowywanie naszych zakupów - powiedziała w Polskim Radiu 24 Marta Śmigielska-Dasiewicz z Biura Rozwoju Gospodarczego miasta stoł...

- Agenda 2030 opracowana została przez kraje członkowskie ONZ. To unikalna umowa pomiędzy wieloma państwami, które zgodziły się, że musimy inaczej niż dziś urządzić nasz świat, aby go naprawić - powiedziała w Polskim Radiu 24 Małgorzata Greszta, inicjatorka Kampanii 17 Celów.

Goście Polskiego Radia 24: Joanna Nuckowska z inicjatywy "Kultura dla Klimatu" i Michał Mioduszewski z Wolskiego Centrum Kultury, mówili w audycji "Zmiana klimatu" o wspólnych działaniach edukacyjnych na rzecz większej świadomości społecznej dotyczących ekologii i zmian klimatycznych. 

- Z roku na rok widzimy, że obywatele są coraz bardziej otwarci na swoje działania na rzecz recyklingu i w nie wierzą. Ale od dwóch-trzech lat mamy do czynienia z ogromną dezinformacją dotyczącą recyklingu i wszelki proekologicznych rozwiązań - powiedział w Polskim Radiu 24 Sławomir Pacek prezes Stowarzyszenia "Polski Recykling".

- To co widzimy teraz na drzewach to jest efekt ususzenia się liści, a nie sygnał zbliżającej się jesieni. A przecież wciąż jesteśmy w letniej porze. To efekt coraz wyższych bilansów temperatur i coraz niższych bilansów wilgoci. Dlatego drzewa z powodu braku wody szybciej niż kiedyś zrzucają liście - powiedziała w Polskim Radiu 24 dr hab. Ewa Zaraś, dziekan Wydziału Ogrodniczego SGGW.

- Dane medyczne i epidemiologiczne pokazują, że także w tym roku widać ogromny wzrost chorób przenoszonych przez kleszcze. Dlatego wychodząc na spacer do parku lub do lasu trzeba się odpowiednio ubierać i stosować preparaty, które odstraszają kleszcze. A powrocie sprawdzać ubrania i skórę - powiedział w Polskim Radiu 24 Marcel Andino Velez z Greenpeace Polska. 

- Do ceny za towary dorzucone są wydatki związane z segregacją i utylizacją odpadów, ponieważ nie ma innego systemu jak je rozliczać. Każdy z nas płacąc za wywożenie śmieci, finansuje koszty utylizacji i recyklingu odpadów - powiedział w Polskim Radiu 24 Paweł Pomian - wiceprezes Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-UNIA, który od lat monitoruje problemy związane z gospodarką odpadami w Polsce.

- Ubolewam, że nie ma prawnej definicji kosmetyku naturalnego, a chodzi o taki w których jest maksimum składników pochodzenia naturalnego i minimum tych pochodzenia syntetycznego - powiedziała w Polskim Radiu 24 Dominika Chirek - prawniczka i ekspertka od kosmetyków naturalnych. 

- Obecny system produkcji żywności oparty o łańcuchy dostaw, jest bardziej skomplikowany, niż nam się wydaje, gdy kupujemy warzywa i owoce w sklepie, to nie pochodzą one od lokalnych dostawców. A zmiany klimatyczne już negatywnie wpływają na producentów i warunki do upraw - powiedziała w Polskim Radiu 24 Katarzyna Banul-Wójcikowska z Instytutu Strategii Żywnościowych GRUNT. 

- Mikroplastik jest wodzie, glebie i powietrzu, jesteśmy nim dosłownie otoczeni. Wierzę, że po wprowadzeniu systemu kaucyjnego sytuacja się poprawi, choć trzeba pamiętać, że aż 40 procent odpadów to są opakowania jednorazowe - powiedziała w Polskim Radiu 24 Joanna Sawicka-Gajin z "Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie".

- Kampania społeczna "Jedno jabłko dziennie", to ogólnopolska akcja środowiska sadowników. Chcemy przypomnieć naszym rodakom, jak ważne dla ich zdrowia jest regularne jedzenie jabłek  - powiedział w Polskim Radiu 24 dr inż. Tomasz Lipa, adiunkt w Zakładzie Sadownictwa, Szkółkarstwa i Enologii Uniwersytet w Lublinie

- Klimat w Polsce się ociepla, mamy dużo słońca, bywa też wilgotno, a to są warunki, które sprzyjają uprawie ryżu, ale możemy na to poczekać nawet 50 lat - powiedział w Polskim Radiu 24 Arkadiusz Sebastian Nowak, polski botanik, profesor nauk ścisłych i przyrodniczych, dyrektor PAN Ogrodu Botanicznego Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie.

- Operatorzy kaucyjni są po to, aby zapewnić sklepom odpowiednią infrastrukturę oraz regularny odbiór puszek i butelek. Dlatego małe i średnie sklepy nie powinny się obawiać, że nowe rozwiązanie nadmiernie obciąży ich przestrzeń magazynową - powiedziała w Polskim Radiu 24 Anna Kozłowska, dyrektor finansowa z Polskiego Systemu Kaucyjnego.

- Dla wielu osób spotkanie niedźwiedzia jest czymś ekscytującym, ale to one, a nie wilki mogą być dla nas niebezpieczne. Nie trzeba szukać z nimi kontaktu, trzeba dać im możliwość spokojnego życia w lasach - powiedział w Polskim Radiu 24 Marcel Andino Velez z Greenpeace Polska.