Sterre en Planete

Dr. Stefan Lotz praat oor ruimteweer, en hoe dit gebeur het dat Amerikaanse boere $500-miljoen skade gely het omdat hul GPS-geleide stropers die pad byster geraak het. Asteroïde-kenner dr. Nic Erasmus, praat oor hoe Vera C. Rubin die ontdekkings deur die ATLAS-netwerk sal beïnvloed, oor ’n nuutontdekte besoeker uit die buitenste ruim, wat binnekort deur ons sonnestelsel sal blits.

Jim Adams, die NASA se voormalige adjunktegniesedirekteur gee sy eerste indrukke van die Vera C. Ruben Sterrewag. Ons beantwoord ’n luisteraarsvraag oor dinge waaroor mense nie gereeld praat nie, naamlik hoe ruimtevaarders toiletbehoeftes bestuur op lang ruimtereise, asook die bestuur van hulle geestesgesondheid. Ons gesels ook oor vryswenende planete, na aanleiding van onlangse ontdekkings deur d...

Lafras Smit vertel wat Julie se naghemel vir ons inhou. Prof. Matie Hoffman beantwoord ’n luisteraarsvraag oor die uitdying van die heelal. Ons vertel van die pasgeopende Vera C. Rubin-sterrewag wat met sy reuseteleskoop, toegerus met die wêreld se grootste digitale kamera ooit, eersdaags die sterrekundewêreld op sy kop gaan draai.

Ons beantwoord ’n luisteraarsvraag oor wat sal gebeur as ’n 400 ton asteroïde die aarde sou tref, en hoor dat daar ’n moontlikheid is van ’n veel groter een wat dalk die maan kan tref in 2032. Ons gesels oor ’n antieke swaard wat van ’n ystermeteoriet gemaak is, en hoor hoe dr. Nic Erasmus en Willie Koorts onlangs vereer is deur Jim Green met baie besonderse medaljes, gemunt uit afvalstukkies van...

Thinus van der Merwe is al langer as ’n dekade betrokke by reëlings vir die jaarlikse Vrystaat Sterrefees wat naby Bloemfontein plaasvind. Hy vertel wat alles by die fees gebeur.

Dr. Stefan Lotz van Hermanus en prof. Matie Hoffman van Bloemfontein praat oor verskeie aspekte van ruimteweer en sonsake, veral na aanleiding van die onlangse verhoogde sonaktiwiteit wat selfs as 'n dowwe aurora vanaf ’n paar plekke in Suid-Afrika gesien is. As jy graag meer wil weet van helioseismologie en oor twee nuwe hoëresolusie sonteleskope wat detail in die son se corona kan oplos wat lyk...

Ons neem jou op ’n virtuele toer van die Sutherland Sterrewag. Dis opgeneem tydens Jim Adams en Jim Green se onlangse Space Tour South Africa. Ons reis strek van 1973, toe Margaret Thatcher die amptelike opening bygewoon het, verby die grasieuse ou dame, die reuse Radcliffe-teleskoop, wat vanjaar reeds 87 jaar oud is, tot die moderne LESEDI- en ATLAS-teleskope.

Lafras Smit vertel wat  Junie se naghemel inhou. Ons bespreek die Large Hadron Collider, die wêreld se kragtigste en grootste deeltjieversneller, wat protone versnel tot baie na aan die spoed van lig, en hulle dan laat bots. Dit stel wetenskaplikes in staat om die fundamentele boustene van materie en die wette wat die heelal beheer, te bestudeer.

Ons verrassingsgas vertel van sterrekunde met die Voortrekkers, die oudste planetarium in die land, hoe om regstreeks satellietfoto’s af te laai, en laat ons luister hoe "klink" ’n satelliet. Ons leer ook die belangrike stappe hoe om astrofoto’s met jou selfoon en kamera te neem.

Lafras Smit het die onlangse Groot Vegkop-sterrepartytjie bygewoon, en vertel wat alles daar gebeur het. Die internasionale Planetary Defence-konferensie is die afgelope week op Stellenbosch gehou. Willie Koorts het daar gepraat met twee van die groot geeste van die ATLAS-projek, wat asteroïedes ontdek wat moontlik die aarde kan tref.

Ons praat met die skeppers van ’n grensverskuiwende produksie wat boeiende storievertelling oor die ruimte kombineer met meesleurende musiek en visuele elemente. Dan beantwoord Jim Adams en prof. Matie Hoffman ‘n luisteraarsvraag oor die temperatuurbeheer van elektronika in satelliete, sodat dit nie oorverhit of te veel afkoel nie. Ons kyk ook na ‘n spesiale mylpaal wat die Dragonfly-sending na Sa...

Het jy geweet daar is spanning in kosmologie, omdat twee verskillende metodes ’n effens verskillende ouderdom en grootte vir die heelal gee? Nadat Lafras Smit ons ingelig het oor die hoogtepunte van die Mei naghemel, beantwoord prof. Matie Hoffman twee luisteraarsvrae oor die oerknal.

Dr. Yolandi Schoeman is die Suid-Afrikaanse verteenwoordiger vir die Spaceward Bound India 2025-ekspedisie wat eersdaags vertrek na die hoogste bewoonde plek op aarde, waar hulle navorsing gaan doen oor hoe mense moontlik op Mars sal kan oorleef. Daarna sal hulle terugkeer na Suid-Afrika om hier Mars-analoog terreine te identifiseer en te bestudeer.

Dr. Stefan Lotz het die ruimteweervoorspelling. Hoekom kan ’n gravitasiekolk lig, wat nie massa het nie, beïnvloed? Ons gee ’n veilige manier om sonvlekke te kan sien, wat jy vir jouself kan maak. Ons hoor meer van ’n onlangse ontdekking van ’n 80 tot 100 jaar siklus van sonvlekaktiwiteit, bo en behalwe die bekende 11-jaar siklus. Ons sluit af met ’n opdatering oor die sogenaamde “gestrande” ruimt...

Ons gesels met die organiseerders van die Groot Vegkop Sterpartytjie wat binnekort in die Noord-Vrystaat plaasvind, waar dit amper net so donker is as in Sutherland. Jim Adams en prof. Matie Hoffman doen nabetragting van die pas afgelope Space Tour 2025.

Nadat Lafras Smit ons vertel het van die hoogtepunte wat die April-nagte vir ons inhou, beantwoord ons ’n opvolgvraag oor wentelbane; ons kyk hoe Saturnus skielik 128 nuwe mane bygekry het; en gesels oor ’n onlangse sonsverduistering, gesien vanaf die maan, deur die Blue Ghost-maantuig.

Ná die gewildheid waarmee ons eerste musiekprogram in Desember 2024 ontvang is, het ons dit goedgedink om weer ’n program bestaande uit musieksnitte met ’n sterrekundige agtergrond saam te stel.

Ons verrassingsgas praat oor sterrekunde-uitreike - allerhande maniere en geleenthede om sterrekunde na die publiek te bring.  Van “sypaadjie sterrekunde” tot aande wat mense regoor die wêreld vir die publiek die maan deur hulle teleskope laat kyk.

Stefan Lotz van SANSA op Hermanus bring ons op hoogte van die jongste ruimteweer. Ons beantwoord ’n luisteraarsvraag oor ’n onlangse Meerkat-ontdekking, en ’n soortgelyke merkwaardige ontdekking deur radioteleskope in Europa. Die span bespreek ‘n tegniek waar sonseil-satelliete ingespan kan word as vroeë waarskuwing wanneer gevaarlike ruimteweer die aarde mag bedreig.

Die groot nuus, veral op sosiale media, is Asteroïede 2024 YR4, omdat dit moontlik oor sowat sewe jaar met die aarde kan bots. En, ons het ’n luisteraarsvraag ontvang oor satelliete.

Prof. Matie Hoffman en Lafras Smit vertel van al die aksie in Maart se naghemel. Ons verduidelik hoekom Saturnus se ringe elke 15 jaar “verdwyn”, soos nou weer, en gesels uitgebreid oor al die interessanthede van Pluto, wat vandeesmaand 95 jaar gelede ontdek is. ’n Luisteraar vra of noord, suid, oos en wes dieselfde werk op aarde, die sonnestelsel asook die Melkweg.

Johan Smit vertel van sterrekunde-uitreike, en hoe om te werk te gaan om sterrekunde as ’n stokperdjie te ontwikkel. Hy verduidelik ook stap-vir stap hoe om jou eie teleskoopspieël te slyp, en ’n teleskoop daarmee te bou.

Dr. Nic Erasmus verduidelik of daar regtig ’n kans is dat ’n asteroïede die aarde oor sewe jaar kan tref, en hoe dit gebeur het dat Elon Musk se Tesla verwar kon word met ’n asteroïede.

Jim Adams en prof. Matie Hoffman praat oor twee onlangse toetslanserings van Blue Origin se massiewe New Glenn-vuurpyl, en SpaceX se 7de Starship, wat albei gemengde sukses gehad het. Ons bespreek ook Launch Abort Systems vir beide bemande en onbemande sendings. Jim vertel hoe ’n vissersboot amper ’n multimiljoen dollar ruimtesending in die wiele gery het.

Ons hoor by Lafras Smit wat ons in Februarie se naghemel kan sien. Met al die opwinding oor die sogenaamde oplyning van die planete, sowel as ‘n lekker helder blote-oog komeet, kan ons nie anders as om breedvoerig hieroor te gesels nie. Ons kyk ook na die GAIA-satellite se sending wat verlede week tot ‘n einde gekom het. In Ruimteraai vra ons:  Lyk die maan anders soos gesien uit Suid-Afrika teeno...