NRC Onbehaarde Apen

Deze week wordt hij 100 jaar, de wereldberoemde bioloog en televisiemaker met die nóg beroemdere stem: Sir David Attenborough. Om dat te vieren, blikken we terug op zijn leven en carrière. Hoe beïnvloedde Attenborough de natuurfilm? Hoe veranderde hij van rasoptimist naar klimaatactivist? En had hij altijd al die betoverende stem? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail...

Boven ons hoofd razen meer dan 10.000 satellieten rond de aarde, en het worden er steeds meer. Ze helpen ons met navigeren, internet, communicatie en leggen vast wat er op de grond gebeurt. Maar satellieten zijn ook steeds meer een machtsfactor geworden in oorlogen, geopolitiek en de strijd om informatie. Wie bepaalt wat zichtbaar is - en wat niet? En wat betekent het dat steeds meer van die macht...

Het beschermt ons tegen schadelijke straling vanuit de ruimte en zorgt ervoor dat de naald van ons kompas altijd naar het noorden wijst: het aardmagnetisch veld maakt leven op aarde mogelijk en helpt ons navigeren. Maar boven de Zuid-Atlantische Oceaan, vlak voor de kust van Brazilië, zit een opvallende verzwakking in dit veld. Wat veroorzaakt dit gat? En wat betekent zo’n zwakke plek voor de aard...

President Trump had het nog zo beloofd: geen nieuwe oorlogen. Toch ontketende hij een nieuwe bombardementencampagne in Iran. Een volgende stap in een lange geschiedenis van Amerikaanse interventies in het Midden-Oosten. Vaak onder het vaandel van mensenrechten en democratie, maar altijd wegen op de achtergrond ook...

Hoog in de Franse Pyreneeën, omringd door besneeuwde bergtoppen, ligt het sterrenkundig observatorium van de Pic du Midi. Drie Nederlandse onderzoekers testten daar afgelopen maand, na jaren werk, een zelfontwikkelde UV-telescoop. Botsende neutronensterren, sterexplosies, superzware zwarte gaten die sterren opslokken: met hun telescoop willen ze al die grote kosmische gebeurtenissen observeren.&nb...

Wij mensen delen 98 procent van ons dna met chimpansees en bonobo's, maar er is ook een belangrijk verschil: onze taal. Waar de aap zwijgt, praat de mens. Maar is dit wel zo? Dankzij de bonobo Kanzi  weten we dat apen best goed in staat zijn om mensentaal te beheersen. Wie was Kanzi? Wat weten...

Plotselinge duizeligheid, oorsuizen en knallende koppijn: tien jaar geleden meldden Amerikaanse diplomaten in Havana plots een reeks van mysterieuze klachten. De oorzaak? Volgens sommigen een geheim energiewapen dat met gerichte radiogolven mensen uit de weg ruimt.  Nu – tien jaar later – duiken deze geheimzinnige verhalen opnieuw op. Donald Trump zou bij de kidnapping van Maduro de ‘Dis...

In het adresboekje van Jeffrey Epstein stonden opvallend veel wetenschappers - van Nobelprijswinnaars tot publieke intellectuelen als Noam Chomsky. Uit de Epstein Files blijkt dat hij onderzoek financierde, diners organiseerde en hen meenam in zijn privéjet. Maar Epstein zocht meer dan alleen gezelschap. De veroordeelde zedendelinquent had een uitgesproken fascinatie voor het menselijk bewustzijn,...

Het is mei 1926. De zeppelin Norge bereikt als eerste ooit de geografische Noordpool. Maar de beroemde Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en Italiaanse ingenieur Umberto Nobile landen er niet, ze vlieger er alleen overheen. De twee raken voorgoed met elkaar verbonden door ambitie, rivaliteit en tragiek. Twee jaar later loopt een nieuwe poolvlucht dramatisch af. Wat dreef deze mannen om alle...

Hij breekt bladeren af en ruimt dood organisch materiaal op: de schimmel Aspergillus fumigatus is een nuttige tuinhulp. Maar soms duikt hij ook op in het menselijk lichaam en dan wordt hij opeens gevaarlijk. In Nederland rukt er nu een variant op die niet te behandelen is en vormt daarmee een g...

Tumoren bestralen zonder omliggend weefsel te beschadigen: protonentherapie was de grote belofte in de kankerzorg. Maar nu is de therapie stilgelegd voor patiënten met een agressieve hersentumor. Dat gebeurde na verontrustende studieresultaten over vroegtijdig overlijden. Hoe kan een behandeling die zo veelbelovend leek ineens zó ter discussie staan? Hoe werkt protonentherapie precies? En waar gin...

Waarom ergert iedereen zich zo aan betweters? In de sportschool vinden we het heel normaal als de coach je afbeult of corrigeert. Maar iemand die je met betere kennis op de vingers tikt? Dat voelt toch anders. Betweters zijn van alle tijden. Ze duiken al op bij de Babyloniërs en de Romeinen, en tegenwoordig lijken ze nadrukkelijker aanwezig dan ooit. Wat is betweterij eigenlijk - en waarom roept d...

Bijna 56miljoen jaar geleden warmde de aarde razendsnel op. Het was de laatste keer dat het klimaat bijna net zo snel veranderde als nu — met ingrijpende gevolgen voor het leven op aarde.  Dankzij nieuw bodemonderzoek binnen de paleo-klimatologie kunnen geologen die periode nu tot op het seizoen nauwkeurig reconstrueren.  Hoe lees je...

Bijna een eeuw geleden zorgde de ontdekking van penicilline voor een revolutie in de gezondheidszorg. Voor het eerst konden infecties effectief worden behandeld. Maar nu staan we voor een nieuw probleem: wereldwijd worden bacteriën steeds resistenter tegen antibiotica. Onderzoekers kijken daarom opnieuw naar een o...

Wat honderd jaar geleden nog ondenkbaar was, is nu voor sommige mensen de enige manier om dóór te leven: het vervangen van een orgaan. Voor NRC-redacteur Jeroen van der Kris werd die realiteit een aantal jaar geleden heel concreet, toen hij zelf een nieuwe lever kreeg. Wat begon als een ingrijpende medische gebeurtenis, groeide uit tot een fascinatie voor dit vaak onderschatte orgaan - en voor all...

Donald Trump is één jaar aan de macht. Het is nog steeds chaos, maar wel chaos waar een plan achter zit. De Amerikaanse wetenschap wordt fundamenteel heringericht met decreten als Restoring Gold Standard Science en een uitgewerkt ideologisch programma. Welke wetenschappen passen nog in Trumps wereld — en welke niet? Wat gebeurt er met afgeschreven onderwerpen als gender en klimaatverandering?...

Verborgen ruïnes diep in de jungle, brede wegen van tientallen kilometers lang: geavanceerde technieken zorgen de laatste jaren voor een stroom aan nieuwe archeologische ontdekkingen in Noord- en Zuid-Amerika. Wat betekenen deze vondsten voor de geschiedenis van deze continenten? Wat vertellen ze over de vroegere beschavingen? En hoe veranderen ze ons idee van de wereldgeschiedenis? Host: Gemma Ve...

Egoïsme en samenwerken: het zijn twee uitersten. Maar in de Middeleeuwen bleek precies die combinatie verrassend effectief. In Noord-Europa ontstond de Hanze: een los netwerk van handelaren en steden, zonder staat, zonder centraal gezag. Juist   dit netwerk groeide   uit tot een van de machtigste economische systemen van zijn tijd. Hier ontstonden kiemen van een nieuw kapitalisme, met va...

In de Atlantische Oceaan, in de Golf van Guinea ligt een eiland: Null Island. Je kunt er vakantiehuizen huren en fietsroutes volgen. Tenminste, dat lijkt zo. In werkelijkheid is alleen oceaan zo ver je kunt zien. Null Island is een fictief eiland, verzonnen door digitale kaart-professionals. De kaartgegevens die zich daar vertonen zijn fouten. Cartografie was ooit een kwestie van ervaring, later w...

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist. Ma...

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist. Ma...

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist. Ma...

Groenland: een eiland van ijs, fjorden en walrussen, waar ooit nauwelijks mensen kwamen. Maar een kleine duizend jaar geleden veranderde dat. In het zuiden vestigden zich de Noormannen, op zoek naar bont en landbouwgrond. Kort daarna kwamen in het noorden de Inuit, met hun geavanceerde kajaks en harpoenen. Die Noormannen zijn allang verdwenen, maar sinds de achttiende eeuw hebben de Denen, de Nore...

Vandaag worden de jaarlijkse Nobelprijzen officieel uitgereikt aan wetenschappers in de natuurkunde, medicijnen, scheikunde en economie. En dan zijn er natuurlijk nog de Nobelprijzen voor de literatuur en de vrede. Maar wie was Alfred Nobel die deze prijzen stichtte? Hoe kon hij zo rijk worden dat er nog steeds prijzengeld over is? En heeft hij zelf met zijn uitvinding van het dynam...

In Europa zijn nooit eerder zoveel wilde vogels besmet geweest met vogelgriep als nu. Inmiddels vallen zelfs huisdieren ten prooi aan de ziekte. De angst groeit dat het virus op de mens overspringt. Hoe groot is deze kans? Hoe zal het virus zich dan ontwikkelen?  En als er hieruit een nieuwe&nb...