Gita Acharan

సమత్వం (సమానత్వం ) అనేది భగవద్గీతలో అనేకచోట్ల కనిపించే కీలకమైన అంశం. కృష్ణ భగవానుడు సమత్వ భావనను, సమత్వదృష్టిని, సమత్వ బుద్ధిని అనేక చోట్ల ప్రస్తావిస్తారు. సమత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడం సులభం కానీ అంతర్లీనము చేసికొని ఆచరణలో పెట్టడం అనేది కష్టమైన విషయం. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే మనలోని సమత్వం యొక్క స్థాయి ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలో మనం సాధించే పురోగతికి సూచిక. ఆధునిక సమాజాలు, పౌరులందరూ చట్టం ముందు సమానమే అని సమ...

Krishna described his higher nature (para-prakruti) which is the life-element beyond the three gunas . His lower nature (apara-prakruti) consists of eight elements viz. fire, earth, water, air, space, mind, intellect and ahankaar which is under the hypnotic spell of the gunas . While the former (higher nature) is referred to as the un-manifested which is eternal, indestructible and immeasurable, t...

यदि एक शब्द संपूर्ण गीता का वर्णन कर सकता है, तो वह होगा दृष्टा यानी साक्षी, जो कई संदर्भों में इस्तेमाल होता है। इसकी समझ महत्वपूर्ण है क्योंकि हममें से अधिकांश लोग सोचते हैं कि सब कुछ हम ही करते हैं और स्थितियों को नियंत्रित करते हैं। अर्जुन, जो कुरुक्षेत्र युद्ध के समय लगभग साठ वर्ष का था, ने एक अच्छा जीवन बिताया था और सभी तरह की विलासिता का आनंद लिया था। एक योद्धा के रूप में उसने कई युद्धों को...

अर्जुन मन की तुलना वायु से करता है और जानना चाहता है कि इसे कैसे नियंत्रित किया जाए, ताकि यह संतुलन बनाए रखे। श्रीकृष्ण कहते हैं कि यह निश्चित रूप से कठिन है लेकिन इसे वैराग्य के अभ्यास से प्राप्त किया जा सकता है। इंद्रियों द्वारा जुटाई गयी जानकारी को सुरक्षित और असुरक्षित में आंकने के लिए दिमाग का विकास किया गया है और ऐसा करने के लिये दिमाग स्मृति (यादाश्त) का उपयोग करता है। इस क्षमता ने हमें क्र...

మనలో చాలామందిమి మన చర్యలన్నిటికీ మనమే కారణం అని మన విధిని మనమే నిర్ణయిస్తామని నమ్ముతాము. భగవద్గీతలో కృష్ణభగవానుడు గుణాల మధ్య ప్రతిస్పందనలే కర్మను సృష్టిస్తాయని అంతేగానీ కర్త వల్ల కాదని బోధిస్తున్నారు. ప్రకృతి నుంచి మూడు గుణాలు పుట్టి ఆత్మను భౌతిక దేహంతో బంధిస్తాయి. ఈ సత్వ, రజో, తమో గుణాలు మనలోని ప్రతి ఒక్కరిలో వివిధ పాళ్లలో ఉంటాయి. సత్వగుణం జ్ఞానంతో, రజోగుణం కర్మలతో, తమోగుణం అలసత్వంతో సంబంధాన్ని క...

మొత్తం భగవద్గీతని ఒక్క పదంలో చెప్పాలంటే 'ద్రష్ట' (సాక్షి) గా చెప్పవచ్చు, ఇది అనేక సందర్భాలలో మనకు కనిపిస్తుంది. మనలో చాలామంది మనమే అన్నీ చేస్తామని, పరిస్థితులను నియంత్రిస్తామని అనుకుంటూ ఉంటాము కనుక నిజాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ఎంతో అవసరం. కురుక్షేత్ర యుద్ధ సమయంలో అర్జునుడికి 60 ఏళ్ల వయసు. అప్పటికే అతడు మంచి జీవితాన్ని గడిపి అన్ని విలాసాలను అనుభవించాడు. ఒక యోధుడిగా అతడు యుద్ధ క్షేత్రంలో అనేకసార్లు విజయ...

द्वंद्वातीत अर्थात द्वैत को पार करना, गीता में एक और अचूक निर्देश है। श्रीकृष्ण अर्जुन को बार-बार विभिन्न संदर्भों में इस अवस्था को प्राप्त करने की सलाह देते हैं। सामान्य प्रश्न जो मानवता को चकित करता है वह यह है कि जब हम सुख प्राप्त करने के लिए ईमानदारी से प्रयास करते हैं तब भी असुखद स्थिति या दुख हमारे पास कैसे आते हैं। अपने भीतर गहराई से देखने के बजाय, हम यह कहकर खुद को समेट लेते हैं कि शायद हम...

गीता में कई अचूक उपाय हैं जो तमाम दरवाजे खोलने और आत्म-साक्षात्कार के मार्ग में आने वाली बाधाओं को दूर करने की क्षमता रखते हैं। ऐसा ही एक अचूक उपाय है स्वयं को दूसरों में और दूसरों को स्वयं में देखना। श्रीकृष्ण हमें यह महसूस करने के लिए कहते हैं कि वे हम सभी में हैं और वह अव्यक्त या निरंकार की ओर इशारा कर रहे हैं। श्रीकृष्ण श्रीमद्भागवत में कहते हैं कि अपने आप में उस समझ को प्राप्त करें जिससे विभा...

అర్జునుడు మనసును గాలితో పోలుస్తూ, సంతులనాన్ని పొందేందుకు దాన్ని ఎలా అదుపులో పెట్టాలో తెలుసుకోవాలని ఆశిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుడు అది కష్టమైనదని చెబుతూ, వైరాగ్యాన్ని ఆచరించడం ద్వారా దాన్ని సాధించగలమని బోధిస్తారు. జ్ఞాపకశక్తిని ఉపయోగించి, ఇంద్రియాలు అందించే సమాచారాన్ని సురక్షితమైనదిగా, సురక్షితం కానిదిగా నిర్ధారించేలా మనస్సుకు శిక్షణ ఇవ్వబడింది. పరిణామక్రమంలో ఈ సామర్ధ్యమే మనం జీవించడానికి, అభివృద్ధి చెందడ...

ద్వంద్వాతీతం అంటే ద్వంద్వాలను/విరుద్ధ భావాలను అది గమించడం. భగవద్గీతలో ఉన్న మరొక అమోముమైన ఉపాయం ఇది. అర్జునుడిని ఈ స్థితికి చేరమని చెబుతూ శ్రీకృష్ణుడు వేర్వేరు సందర్భాలలో అనేక సలహాలను ఇస్తారు. “సుఖాన్ని పొందడానికి మనం చిత్తశుద్ధితో కష్టపడి పని చేసినా కూడా బాధ/దుఃఖం మనకు ఎలా కలుగుతాయి?” అన్నది మానవాళిని ఉత్కంఠకు గురిచేసే సాధారణ ప్రశ్న. మన లోపలికి చూసే బదులు మన ప్రయత్నాలు సరిపోలేదని మనల్ని మనమే సమాధా...

गीता में, भगवान श्रीकृष्ण कहते हैं कि आप स्वयं अपने मित्र हैं और आप स्वयं अपने शत्रु हैं। सुराही में फँसे बन्दर की कहानी इसे अच्छी तरह से दर्शाती है। कुछ मेवों को एक सुराही में रखा जाता है जिसमें बन्दर का हाथ मुश्किल से अन्दर जा पाता है। बंदर सुराही के मुंह से हाथ डालता है और मुट्ठी भर के मेवा पकड़ लेता है। मुट्ठी भर जाने से हाथ का आकार बढ़ जाता है और वह सुराही से बाहर नहीं आ सकता। मेवों से भरे हा...

Krishna mentioned about three gunas (characteristics) which are born of prakriti (nature) and all of us are made to perform different karmas (actions) in different ways by them (3.5). In reality, all karmas are performed by gunas (3.27) and these karmas are nothing but the interactions between gunas . Satva guna is the attachment to knowledge and being poise; rajo guna is the attachment to action...

Krishna described his param prakriti (higher nature) as the 'life element' which supports the universe (7.5) and gives the example of the string which supports the gems to form a beautiful ornament (7.7). He gives some more examples of the same leading to varied interpretations. While describing 'life element', Krishna earlier said, "none knows 'this' at all even though many describe it in many wa...

पतवार से जुड़े एक छोटे से यंत्र ‘ट्रिम टैब’ में एक हल्का सा बदलाव एक बड़े जहाज की दिशा को बदल देता है। इसी तरह, गीता का अध्ययन करने के लिए एक हल्का सा प्रयास हमारे जीवन में महत्वपूर्ण बदलाव ला सकता है। महामारी की वजह से उपलब्ध समय गीता में गोता लगाने के लिये किया जा सकता है, जो जीवन में बहुत बड़ा बदलाव ला सकता है।  गीता किंडरगार्टन से लेकर पोस्ट ग्रेजुएशन तक आंतरिक बोध के लिए एक शाश्वत पाठ्य पुस्त...

ఆత్మజ్ఞానం పొందే దారిలో మనకు ఎదురయ్యే అనేక అడ్డంకులను దాటడానికి, మూసివున్న ద్వారాలను తెరవడానికి కావలసిన అమోఘమైన తాళంచెవులన్నీ భగవద్గీతలో ఉన్నాయి. అటువంటి ఒక కీలకమైన ఉపాయం మిమ్మల్ని ఇతరుల్లో, ఇతరుల్ని మీలో చూసుకోవడం. అందరిలో ఉన్నది తానేనని గుర్తు చేస్తూ, తాను నిరాకారుడినని శ్రీకృష్ణుడు సూచిస్తున్నారు. శ్రీమద్ భాగవతంలో శ్రీకృష్ణుడు, మనం ఆయనకు సాష్టాంగ పడ్డ విధంగానే ఒక గాడిదకు లేక దొంగకు కూడా సాష్టాం...

At the time of the creation of the universe, it was pure energy and matter formed subsequently. Scientifically, it is accepted that there were quantum fluctuations in terms of temperature, density and the ratio of matter-antimatter in the very early universe and there is no scientific reason for these variations. These fluctuations are responsible for the creation of matter and science agrees that...

श्रीमद्भगवदगीता का जन्म रणक्षेत्र में हुआ था और वर्तमान महामारी (कोविड-19) का समय कुरुक्षेत्र युद्ध के समान हैं। गीता में एक वाक्यांश‘निमित्त मात्र’ यानी ‘सर्वशक्तिमान के हाथों में एक उपकरण’ बड़े स्पष्ट तरीके से इसका सार प्रस्तुत करता है। अर्जुन श्रीकृष्ण की वास्तविकता का यथार्थ देखना चाहता था और उसे समझने के लिए एक अतिरिक्त ज्ञान की आवश्यकता थी, जैसे अंधे को पूर्ण हाथी को देखने के लिए आंख की आवश्...

భగవద్గీతలో కృష్ణ భగవానుడు మనకు మనము మిత్రులము, మనము మనకు శత్రువులము అంటారు. ఉచ్చుల్లో పడ్డ ఒక కోతి కథ ఈ విషయాన్ని మరింత తేలిగ్గా అర్ధం చేసుకోవటానికి ఉపయోగ పడుతుంది. సన్నమూతి ఉన్న ఒక కుండ (కూజా)లో కొన్ని శెనగ గుళ్ళు ఉన్నాయి. అందులో కోతి చెయ్యి అతి కష్టం మీద పడుతుంది. కోతి తన చేతిని ఆ కుండ యొక్క మూతిలో అతి కష్టంగా దూర్చి చేతినిండా గింజలను పట్టుకుంది. చేతినిండా గింజలు ఉండడంతో చేతి పరిమాణం పెరిగి కుండ...

Krishna says, "I shall explain to you Jnana (knowledge) and Vijnana (wisdom). When you realise them, nothing more here remains to be known" (7.2). This is the path for mind oriented people through knowledge and wisdom. Earlier Krishna had given a path to heart oriented (Bhakti) people to "realise all beings in the self; self in all beings and see Him everywhere" (6.29) and nothing more remains to...

गीता आंतरिक दुनिया में समत्व और सद्भाव बनाए रखने के बारे में है जबकि कानून बाहरी दुनिया में व्यवस्था बनाए रखने के बारे में है। किसी भी कार्य के दो भाग होते हैं, एक है इरादा और दूसरा है निष्पादन यानी उसे पूरा करना। कानून के शब्दावली में, उन्हें अपराध के संदर्भ में, लैटिन शब्दों में, क्रमश: ‘मेन्स रिया’ और ‘एक्टस रिउस’ कहा जाता है। उदाहरण के लिए, एक सर्जन और एक हत्यारा दोनों ही चाकू का इस्तेमाल करते...

చుక్కానికి జోడించబడ్డ చిన్న యంత్రం (ట్రిం టాబ్) లోని మార్పు పెద్ద ఓడ యొక్క దిశను మారుస్తుంది. అలాగే, భగవద్గీతను అధ్యయనం చేయాలనే చిన్న తపన మన జీవన మార్గాన్నే గొప్పగా మార్చగలిగే సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. కోవిడ్-19 మహమ్మారి వల్ల మనకు అందుబాటులో ఉన్న కాలాన్ని భగవద్గీతలో మునగడానికి ఉపయోగిస్తే మన జీవితంలో పెద్ద మార్పు రావడానికి అవకాశము ఉంది. భగవద్గీత ప్రాథమిక విద్య (కిండర్ గార్డెన్) నుంచి పోస్ట్ గ్రా...

A two dimensional map is used to represent a three dimensional territory. It's an easy, useful and convenient way, but has its limitations. We need to experience the territory to fully appreciate it. The same is the case with 'words' which attempt to describe a multidimensional life in terms of people, situations, thoughts, feelings and actions. But words too have many limitations. Firstly, words...

गीता लोगों को उनके दृष्टिकोण के आधार पर भिन्न दिखाई देती है। गीता में तीन अलग-अलग मार्ग बताए गए हैं- कर्मयोग, सांख्ययोग और भक्तियोग। मनोकेन्द्रित व्यक्ति के लिए कर्मयोग आदर्श है। सांख्ययोग बुद्धि के लिए है और भक्तियोग हृदय के लिए है। आज की दुनिया में, अधिकतर व्यक्ति मनोकेन्द्रित की श्रेणी में आते हैं। यह इस विश्वास पर आधारित है कि हम जंजीरों से बंधे हुए हैं और खुद को मुक्त करने के उद्देश्य से उन्ह...

Krishna says, "The yogi is superior to the tapasvi, superior to the jnani (a person of learning), and even superior to the karmi (ritualistic performer). Therefore, O Arjun, strive to be a yogi (6.46). Of all yogis, those whose minds are always absorbed in Me, and who engage in devotion to Me with great shraddha (trust/surrender), them I consider to be the most equilibrated" (6.47). Yoga is a unio...

7. నిమిత్తమాత్రులుగా ఉండడం భగవద్గీత యుద్ధక్షేత్రంలో పుట్టింది. ప్రస్తుతం కోవిడ్ - 19 రోజులు కూడా ఈ కురుక్షేత్ర యుద్ధం లాగే ఉన్నాయి. దీనినే భగవద్గీతలోని 'నిమిత్తమాత్రులం' అనే పదము ఈ పరిస్థితులను చక్కగా సంగ్రహిస్తుంది. నిమిత్త మాత్రులం అంటే ఆ భగవంతుని చేతుల్లో ఒక పరికరంలా ఉండడం. అర్జునుడు కృష్ణుని యొక్క వాస్తవికతను ఉన్నది ఉన్నట్లుగా (యథార్ధంగా) చూడాలనుకున్నాడు. అంధునికి ఏనుగును పూర్తిగా చూడడానికి ఒక...