Drenthe Toen

Herinneringscentrum Kamp Westerbork krijgt steeds meer persoonlijke onderzoeksvragen. Zoveel dat onderzoekers dit jaar aan de bel trekken. Ze kunnen de vraag amper bijbenen.

"Ik was zeventien toen de oorlog uitbrak, ik moest in Duitsland werken en dat wou ik niet. Ik werkte bij de belastingen en in '42 moest ik dus naar Hamburg toe. Maar ik had een vader die erg loos was. Die liet mij onderduiken bij oom Smallenbroek in Rotterdam. Ik schreef brieven: 'lieve ouders, ik ben in Hamburg aangekomen...', en die werden door iemand die wij goed kenden naar Hamburg meegenomen...

Gerard Stout is schrijver en uitgever (Ter Verpoozing) uit Peize. Dankzij hem worden dit jaar de reisbeschrijvingen van De drie podagristen opnieuw uitgeven. Boeken die niet op ieders nachtkastje liggen, maar wel degelijk hun waarde hebben, ook anno 2020. Wie waren eigenlijk die drie podagristen?

Elders in Europa werden een eeuw geleden al wegraces op stratencircuits verreden. Behalve in Nederland. Jurryt van de Vooren, sporthistoricus, weet hoe dat zit: "Racen op de openbare weg, daar was de Nederlandse overheid geen voorstander van. Of het nou om motoren ging of om fietsen. Er was een wet uit 1905, waarin een verbod op dat soort racerij was vastgelegd."

En dan staat Johan oog in oog met wat de liefde van zijn leven gaat worden: Dana Begovic. "Ze was van de eerste minuut zo vertrouwd dat het mij verwarde. Ik voelde mij raar en stuntelig." Hij vertelt aan Dana alles wat hij over zijn biologische vader weet en laat haar de paar foto's zien waar hij op staat. Dana schrikt een beetje; ze weet waar de foto's genomen zijn. Ze neemt Johan mee naar het hu...

Naar de TT! Maar helaas niet dit jaar. Drenthe Toen gaat terug in de tijd met een reportage uit de dagen rondom zaterdag 24 juni 1967. In de stad gaan gezelligheid en ongeregeldheden hand in hand. Van de baan komen verhalen van winnaars en verliezers.

Zijn werk was zo gewild dat er een lange wachtlijst was. Na een carrière als drummer en tekenaar werd Berend Groen beroemd als kunstenaar. In 2003 overleed hij, 56 jaar oud. In de podcast van Drenthe Toen een interview met Groen uit 2002.

En weer zet Johan Schultingh zijn leven op de kop door nog een keer naar Bosnië af te reizen. De nieuwsgierigheid naar zijn biologische vader, de Duitse soldaat, is simpelweg te groot. Hij vindt er meer dan hij zocht.

De Willem Koopsweg in De Wijk is niet echt een bezienswaardige plek: een onopvallende straat met vooral rijtjeshuizen. Maar de straat is wél vernoemd naar iemand. Historicus Paul Brood staat te popelen om hem uit de vergetelheid te halen: "Willem Koops was een heel bijzonder mannetje. Hij is al bijna 100 jaar geleden overleden, in 1922. Je zou hem een beetje kunnen vergelijken met Harm Tiesing die...

In de zomer van 2000 reist Johan Schultingh naar voormalig Joegoslavië om er naar het oorlogsverleden van zijn vader, Wolfgang Steinhauser, te zoeken. Dat valt tegen. 'Bosnië ligt vol met oorlogsgraven, uit alle oorlogen', had iemand tegen hem gezegd. 'En de meeste graven zijn allang geruimd'. Een illusie armer reist Johan terug naar Nederland. Eerder dan gepland. Met lege handen.

Jans Polling schreef De Ring, en leest iedere week een hoofdstuk voor in Drenthe Toen. Het boek is gebaseerd op een waargebeurd verhaal dat Jans ooit is toevertrouwd. Hoofdpersoon Johan Schultingh is de zoon van de Drentse Liesbeth Schultingh en de Duitse Wolfgang Steinhauser. Hij is geboren in 1943, middenin de Tweede Wereldoorlog. Het bepaalt zijn lot en zijn levensloop. Hoofdstuk 8: nu Liesbeth...

Clemens van den Brink (80) uit Oosterwolde interviewde zeventien gevangenbewaarders en één oud-gevangene voor zijn derde boek, 'Veenhuizen van onder de Pet'. Er staan een dikke honderd waargebeurde verhalen in over het wel en wee van beruchte en minder beruchte criminelen achter de Veenhuizer tralies.

Ivar Schute is archeoloog. De afgelopen decennia bevindt zijn werkgebied zich in voormalige kampen uit de Tweede Wereldoorlog. In Nederland, Polen, Duitsland en Oostenrijk. In Drenthe deed hij onderzoek op het terrein van voormalig Kamp Westerbork en in voormalig werkkamp Gijsselte, vlak bij Hoogeveen.

Deze week twee afleveringen van De Ring, waarin de moeder van Johan Schultingh op haar sterfbed eindelijk haar geheimen prijsgeeft, en Johan's leven ingrijpend verandert.

"Het is best zwaar geweest, de afgelopen maanden. Bizar, zo stil!" Directeur Geert Pruiksma van Museum Nienoord is het aardig beu, de lege ruimtes van het statige huis. Maar op 2 juni mogen de deuren weer open. "We hebben de routing nu zo ongeveer klaar. Je kent het inmiddels wel: strepen op de grond, perspex schermen bij de receptie."

Misschien ken je het wel, Faber Pallets in Assen. Het bedrijf maakt pallets die de hele wereld over gaan. Met de houten plateau's waarop goederen kunnen worden opgeslagen en vervoerd heeft de familie Faber in een aantal decennia een succesvol bedrijf opgebouwd.

In Amsterdam kan de Drentse Johan zichzelf zijn. Niemand kent hem daar als 'het kind van de Duitser'. Hij studeert glansrijk af, maakt carrière als architect en ontmoet Saskia, op wie hij gek is. Maar het verleden speelt op. En Saskia verlaat hem.

Sporten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het klinkt ongewoon, maar was het niet. Volgens sporthistoricus Jurryt van de Vooren is sport de spiegel van de samenleving, 'ook al durf je er soms amper in te kijken'.

Zondagmiddag 17 mei op de radio in Drenthe Toen en nu al als podcast te beluisteren: deel 4 van De Ring: Allèn wieder. Na de dood van zijn stiefvader groeien Johan Schultingh en zijn moeder steeds verder naar elkaar toe. Maar het verleden van moeder Liesbeth en de waarheid rondom zijn echte vader, de Duitse soldaat waar ze in 1942 als een blok voor viel, is en blijft taboe. Ze wil er niet over pra...

In Zwolle is Johan Schultingh eindelijk vrij. Daar weet geen mens dat hij het kind is van een Drentse boerendochter en een Duitse soldaat. Deel drie van De Ring, voorgelezen en geschreven door Jans Polling en gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis.

Zondagmiddag 3 mei in het radioprogramma Drenthe Toen: de tweede aflevering van het radio-feuilleton De ring. Verliefd op de vijand. Radiomaker en schrijver Jans Polling uit Borger tekende het verhaal op uit de mond van het kind van een Duitse soldaat. De geschiedenis speelt zich af in een klein Drents dorp, waarvan Polling om privacyredenen de naam niet noemt. Bij een gegoede boer werden Duitse s...

Radiomaker en schrijver Jans Polling uit Borger tekende het verhaal op uit de mond van het kind van een Duitse soldaat. "Het gaat over de zoektocht van een jonge Drentse vrouw naar haar vader." In de komende weken leest hij de novelle voor in het radioprogramma Drenthe Toen, dat elke zondagmiddag wordt uitgezonden.

"De Bloedploeg Norg, een gewelddadige afdeling van de landwacht, had een harde kern van zeven mannen, onder aanvoering van Gerrit Sanner. Zes kwamen uit Amsterdam, eentje uit Alkmaar. Na dolle dinsdag kregen ze opdracht om vrouwen en kinderen van NSB'ers in veiligheid te brengen. We hebben het over september 1944", zegt Paul van de Water. Hij onderzocht tientallen 'gewone' mensen die zich in diens...

De bevrijding van Nederland verloopt in etappes. De Duitsers werden in 1944 al uit Limburg verdreven, maar vooral het Noorden moest geduld hebben. Op 14 april 1945 kon dan ook eindelijk in Drenthe de vlag uit.

"In Indonesië heb je het begrip 'Merantau', dat wil zeggen: je wordt volwassen, je gaat de wijde wereld in, op zoek naar kennis en geestelijke rijkdom. Daarmee kom je later terug in het dorp waar je vandaan komt, om het met je dorpsgenoten te delen. Daarmee laat je ze een stukje van de wereld zien".