Crazy Nauka

Czy pierwsze zdanie zapisane w języku polskim było faktycznie wypowiedziane po polsku? Dlaczego kaszubski jest uznany za odrębny język, a śląski - nie? I czy “ubrać buty” to faktycznie błąd językowy?  Pokazujemy, że polszczyzna to tak naprawdę wiele małych języków, a nie monolit. Gościnią tego odcinka jest Olga Woźniak, językoznawczyni, dziennikarka naukowa i autorka podcastu “Łapacz słów”. Znajdz...

Czy nowe warianty koronawirusa są rzeczywiście tak groźne, jak o tym piszą niektóre media? I dlaczego piana na piwie w ogóle się utrzymuje? Odcinek z serii “Nauka na czasie”.Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b306...

Czy specjalne okulary do komputera - takie z filtrem niebieskiego światła - mają sens? Czym magia różni się od religii i czemu dopadają nas wszystkich? Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify...

Czyje szczątki Polacy znaleźli w Antarktyce i jak twórcy ChataGPT zostali kompletnie zaskoczeni odbiorem ich najnowszego produktu. To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, który mówi o bieżących wydarzeniach i miał być krótszy niż regularne odcinki, ale niekiedy robi się dłuższy, co stało się również teraz. Zachęcamy Was też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, któr...

3 pytania i 3 odpowiedzi: Dlaczego skrobanie paznokciem po tablicy albo po styropianie wywołuje w nas dreszcze? Jak to się dzieje, że muzyka może nas uspokoić, zmotywować lub wręcz zdenerwować? I co sprawia, że noże tępią się w zmywarce? Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy...

Opowiadamy o tym, jak nauka znowu psuje koncepcję Całunu Turyńskiego oraz o tym, kiedy dziecko potrzebuje trojga rodziców. To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, który mówi o bieżących wydarzeniach i miał być krótszy niż regularne odcinki, a niekiedy robi się dłuższy jak właśnie teraz. Zachęcamy Was też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współp...

Odcinek specjalny o tsunami i trzęsieniu ziemi u wybrzeży Kamczatki, które miało miejsce dziś, czyli 30 lipca o 01:24 czasu polskiego. Epicentrum wstrząsów o magnitudzie 8,8 znajdowało się około 120 km na południowy wschód od Pietropawłowska Kamczackiego, pod dnem Pacyfiku na głębokości 20,7 km. Było to szóste najpotężniejsze trzęsienie ziemi w całej historii pomiarów na świecie.  Jak można się do...

Pytania i odpowiedzi, czyli 4 x dlaczego: 💡 Dlaczego koty niemal nie piją wody? 💡 Dlaczego twój mózg skręca, gdy go nie pilnujesz? 💡 Dlaczego oscypek skrzypi w zębach? 💡 I dlaczego czerwone światło nie oślepia? Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim...

Dziś dwa mocne naukowe newsy. Pierwszy o szympansach, które zostają małpimi influencerami dzięki źdźbłom trawy, drugi o ujawnionej tajemnicy wielkiej gwiazdy.  Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6...

Naukowe wyjaśnienia mniej lub bardziej codziennych zjawisk - cykl “Pytania i odpowiedzi”, który tradycyjnie już nagrywamy dla Was w wakacje. W tym odcinku: Dlaczego boli nas głowa po zjedzeniu czegoś bardzo zimnego? Z jakiego powodu woda kręci się w określoną stronę, skoro siła Coriolisa nie ma tu zastosowania? Skąd psy wiedzą, kiedy powinny dostać posiłek albo kiedy ich właściciel wraca do domu?...

W chwili publikowania tego odcinka nad Polskę nadciąga potężny niż Gabriel, który narodził się koło Genui. Niesie ze sobą ogromną ilość wody i wygląda na to, że będzie ją zrzucał właśnie nad naszym krajem.  Co sprawia, że takie niże się tworzą, dlaczego są dla nas tak niebezpieczne, jak wpływa na nie zmiana klimatu i czy tym razem powinniśmy bać się powodzi? Czy dzieje się to według takiego schema...

Erupcja wulkanu Mt St Helens była spektakularna. I rozegrała się pod ścisłą obserwacją naukowców i fotografów, spośród których część, niestety, tego nie przeżyła. W 1980 roku w powietrze wyleciała spora część góry. Jedno z jezior się wychlapnęło ze zbiornika, a inne, wraz z rzekami, wyparowały. Pędzące chmury rozgrzanych gazów i pyłów wypaliły szeroki pas o długości ponad 30 km. Dzieła zniszczenia...

W tym odcinku: tajemnice najbardziej skrytego spośród archaicznych gatunków człowieka oraz tak wczesny test na nowotwory, że wyprzedza diagnozę nawet o kilka lat. Czyli dwa newsy z cyklu “Nauka na czasie”. Zapraszamy do posłuchania nowego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem...

Jak to możliwe, że katastrofę samolotu, w której ginie kilkaset osób, przeżywa jeden jedyny człowiek? I w dodatku wychodzi z niej niemal bez szwanku? W kontekście niedawnej katastrofy samolotu Air India w Ahmadabadzie opowiadamy o innych pojedynczych ocalałych, którzy “cudownie” przeżyli wypadki lotnicze. Czy to ekstremalnie rzadkie zdarzenia? Czy jest w nich jakaś prawidłowość? Które miejsca są n...

Piguła wiedzy o locie drugiego Polaka w kosmos i o samym Sławoszu Uznańskim-Wiśniewskim, który - uwierzcie mi - jest postacią nietuzinkową.  Ten odcinek to coś na kształt przewodnika dla zabieganych. Jeśli więc jakimś cudem nie wiecie nic na ten temat, to po wysłuchaniu naszego podcastu będziecie zabłysnąć w towarzystwie np. drugim fakultetem polskiego astronauty albo tym, co ma wspólnego z Wielki...

Historia wynalezienia 10 cudownych drobiazgów służących do łączenia lub spinania niemal wszystkiego. Drobiazgów takich jak trytytka czy srebrna taśma, bez których nasze życie byłoby o wiele trudniejsze, a majstrowie złote rączki byliby trochę mniej złoci. Jeśli mielibyście ochotę spotkać się z nami osobiście, to zapraszamy 12 czerwca o 19.00 do warszawskiego Promu Kultury na Saskiej Kępie. Będzie...

Jakie znaczenie dla naszej odporności ma przestrzeganie rytmu dobowego i opowieść o tym, jak sztuczna inteligencja kłamie, manipuluje i postępuje w sposób, którego się po niej nie spodziewaliśmy. Zapraszamy do posłuchania nowego odcinka Podcastu Crazy Nauka! A do sieci trafił dziś kolejny odcinek naszej nowej serii podcastowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem....

Są wszędzie. Praktycznie nie da się bez nich żyć. I nawet je lubimy... No, przynajmniej do niedawna lubiliśmy. Czy faktycznie powinniśmy się martwić tym, co robią wielkie firmy technologiczne? Rozmawiamy o tym z Sylwią Czubkowską, autorką właśnie wydanej książki "Bóg techy" i współtwórczynią świetnego podcastu Techstorie.  https://www.znak.com.pl/p/bog-techy-jak-wielkie-firmy-technologiczne-przejm...

Czy psy faktycznie rozumieją to, co się do nich mówi, czy to raczej nadinterpretacja właścicieli? Oraz jak okazało się, że wybujała fantazja żeglarzy jest rzeczywistością. Opowiadamy o ciekawych badaniach dotyczących interakcji między psami a ludźmi i dodajemy do tego niezwykłą historię pewnej jamniczki-uciekinierki. Oraz mówimy o falach wyjątkowych (i nie chodzi tylko o naszą suczkę, Falę), ich p...

O narzędziach AI bez teoretyzowania i technobełkotu: do czego lepiej NIE używać sztucznej inteligencji? Jak wielu z nas mówi do chata GPT “proszę i “dziękuję” tylko dlatego, że boi się buntu maszyn? W jakich okolicznościach AI miewa halucynacje? I jak pomaga nam w tworzeniu Crazy Nauki? Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!  Tu 23 kwietnia pojawią się linki do naszego podcastu “Laboratorium...

Prostujemy antynaukowe bzdury, które szerzy Robert F. Kennedy Jr., obecny szef resortu zdrowia i opieki społecznej USA. To nie tylko przeciwnik szczepień, ale też wyznawca wielu innych niepopartych dowodami, szkodliwych poglądów. W tym mówiących o tym, że: - szczepionki wywołują autyzm - odrę leczy się witaminą A - antydepresanty przyczyniają się do szkolnych strzelanin - fluorkowana woda to truci...

Co z tą kawą: w końcu szkodzi czy nie? Ile można jej wypić w ciągu dnia? Jak ją pić, żeby “działała”?  Często słyszymy coś w rodzaju “Palenie rzuciłam/em, prawie już nie piję alkoholu, no tylko ta kawa jeszcze…”. Tymczasem kawa wypijana w umiarkowanych ilościach nie tylko nie szkodzi, ale wręcz ma dobry wpływ na zdrowie! Problemem natomiast jest coś innego. Kawa, jaką dziś znamy, może się niedługo...

Na Prima Aprilis przygotowaliśmy 6 naukowych newsów: 4 prawdziwe, a 2 - nie. Zgadniecie, które są fake newsami? Perfumowane rzeźby antyczne Ośmiornica jedzie na głowie rekina Mech z dachów Mumbaju i sonosynteza Stworzono przezroczyste drewno Modyfikowana genetycznie mysz-mamut Gen niechęci do zmywania naczyń Sapofo-21  Po zakończeniu odcinka jest chwila przerwy i wtedy wyjaśniamy, co jest, a co ni...

Trucizny, które mogą nas zabić w naszym własnym domu lub w jego najbliższym otoczeniu. Czyli czerwone jagody, szalony kapelusznik, smoothie z konwalią i śmiertelnie niebezpieczne mieszanki domowych środków czystości. To jest druga część naszego cyklu o truciznach - pierwszą część znajdziecie w 107. odcinku naszego podcastu. Opowiadamy tam o najsilniejszych i najtrudniejszych do wykrycia truciznach...

Kosmiczna podróż, która miała trwać 10 dni, a skończyła się po 9,5 miesiącach, kilka słów o księżycowym lądowniku, który woli leżeć, niż stać oraz doniesienia o mikroplastiku, który - dosłownie - włazi nam do głowy. Czyli dwa (no, dwa+) naukowe newsy w ramach krótszej wersji naszego podcastu. Małe ogłoszenie: jeśli mielibyście ochotę wyskoczyć z nami jako przewodnikami do Szkocji na wyprawę stworz...