TỪ ĐIỂN LỊCH SỬ

Ngày 27/01/1973, cách đây đúng 50 năm, Hiệp định về Việt Nam được ký ở Paris sau gần 5 năm đàm phán, bắt đầu từ ngày 13/05/1968. Dân tộc Việt Nam đã khiến đế quốc Mỹ phải khuất phục, theo nhật báo Cộng sản của Pháp, trong số kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Paris, nhưng thực tế, phải chờ hai năm sau, chiến tranh mới chính thức chấm dứt, do Washington tiếp tục hậu thuẫn, vũ trang cho chính quyền Vi...

Chữ Hán ra đời cách nay hơn 3.300 năm, từng có đóng góp lớn cho sự nghiệp thống nhất Trung Quốc (TQ). Chữ Hán là thứ tượng trưng cho văn hóa Trung Hoa, là báu vật thiêng liêng tổ tiên để lại. Người Hoa coi chữ Hán như chữ của thần thánh, mấy nghìn năm qua không ai dám nhận xét, cải tiến, phát triển loại chữ này.

Quá trình công nghiệp hóa của Hàn Quốc được tiến hành từ năm 1961 đến năm 1991. Trong ba thập niên đó, Hàn Quốc từ một nước nghèo nàn, lại bị tàn phá trong cuộc chiến tranh Triều Tiên, trở thành một trong những nước công nghiệp mới hùng mạnh nhất về mặt kinh tế của thế giới thứ ba. Tính từ năm 1963 đến 1978, GNP thực tế của Hàn Quốc tăng với tốc độ hàng năm gần 10% và với tốc độ tăng trưởng thực t...

Chữ Hán ra đời vào khoảng năm 1300 TCN tại Trung Quốc, với hình thái đầu tiên là chữ Giáp Cốt, tức chữ khắc trên mai rùa hoặc xương thú vật. Người Trung Quốc xưa nay có truyền thống coi chữ Hán là biểu tượng, là đại diện, là vật mang văn hoá truyền thống của dân tộc Hoa Hạ, chữ Hán được tôn thờ như một báu vật của nền văn minh Trung Hoa.

Tiến trình bỏ chữ Hán ở Việt Nam chỉ bắt đầu sau khi nước ta dùng chữ Hán làm chữ viết chính thức đã được hơn 2000 năm, tức muộn hơn so với Nhật và Triều Tiên/ Hàn Quốc, nhưng kết quả cuối cùng lại triệt để thực hiện được mục tiêu bỏ chữ Hán, tức “Thoát Hán” về ngôn ngữ.

Với nhiều năm nghiên cứu về dân tộc học Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho biết, nói to ở nơi công cộng đúng là một trong những “đặc sản” của Việt Nam. Hình ảnh một quán ăn đang yên tĩnh bỗng ồn ào bởi một nhóm khách vừa đến, vừa ăn vừa oang oang nói chuyện khiến quán ăn giống cái chợ; hay như trong bệnh viện vốn yên tĩnh bỗng bị phá vỡ bởi tiếng nói...

Ngày 16/2/1946, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà gửi thư tới Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ thông báo về sự ra đời của nước Việt Nam độc lập và lên án thực dân Pháp đã tiến hành một cuộc chiến tranh “trái với những nguyên tắc của luật pháp quốc tế và trái với những cam kết của các nước Đồng minh trong chiến tranh thế giới”.

Thừa Thiên Cao hoàng hậu hơn 20 năm theo vua Gia Long bôn ba khắp nơi gây dựng cơ đồ, còn Nam Phương hoàng hậu sống không hạnh phúc, chết trong cô đơn nơi đất khách quê người. Triều Nguyễn tồn tại 143 năm, qua 13 đời vua trị vì nhưng chỉ có hai vị hoàng hậu đầu tiên và cuối cùng được sắc phong khi còn sống. Đó là Thừa Thiên Cao hoàng hậu Tống Thị Lan, vợ vua Gia Long và Nam Phương hoàng hậu Nguyễn...

Thế nào là Niên hiệu – Tôn hiệu – Thụy hiệu – Miếu hiệu? Vì đâu lại có thành tố “tông” hoặc “tổ” trong miếu hiệu của các vị vua? Việt Nam có lịch sử hình thành từ rất sớm. Trải qua tiến trình lịch sử ấy, dưới thời phong kiến, các vị vua của các triều đại đều tồn tại rất nhiều tên gọi kể từ khi sinh ra, lên ngôi, trị vì, qua đời…

Ông Nguyễn Hữu Có (1925-2012), từng giữ chức Phó thủ tướng, kiêm Tổng trưởng Quốc phòng, đồng thời là Tổng tham mưu trưởng Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Sau 30/4/1975, ông đi cải tạo, năm 2004, ông được bầu làm Ủy viên Ủ y ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tư cách là nhân sĩ tự do. Hồi ức dưới đây được ghi chép từ nhiều cuộc trò chuyện giữa ông Nguyễn Hữu Có và tôi trong quãng thời gian t...

Trong thập niên 1960 – 1970, chính quyền Đại Hàn Dân Quốc đã thu được những khoản lợi nhuận kếch xù từ xương máu của binh lính và nhân phẩm phụ nữ Hàn.

Nhà Hậu Lê (1428 – 1789) chia làm hai thời kỳ là Lê sơ (1428-1527) và Lê trung hưng (1533-1789). Với 27 triều vua và gần 4 thế kỷ tồn tại, đây là triều đại kéo dài nhất trong lịch sử Việt Nam. Do tồn tại trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động mà đây cũng là triều đại nắm giữ “kỷ lục” về số vua bị giết hại…

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – vị tướng “khai quốc công thần” với những chiến công “truyền quốc sử” trong hai cuộc kháng chiến thần kỳ của dân tộc. Vốn xuất thân là thầy giáo dạy sử – địa, ông hiểu sâu sắc tầm quan trọng chiến lược của biển đảo quê hương cả về quốc phòng và kinh tế.

Khi Lý Đăng Huy lên đảm nhận chức vụ Tổng thống tháng 1/1988, nhìn vào những quan hệ thực tế, chính trường Đài Loan không nghĩ ông sẽ đủ lực trụ được dài lâu. Sinh trưởng ở Đài Loan, ông được Tưởng Kinh Quốc để ý, mời tham chính qua nhiều chức vụ như Chính vụ (Bộ trưởng không Bộ), Thị trưởng Đài Bắc và Chủ tịch Tỉnh Đài Loan, trước khi trở thành Phó Tổng thống. Từng học đại học và rồi trở thành gi...

Từ năm 1949, khi Tưởng Giới Thạch bỏ Trung Quốc đại lục chạy ra Đài Loan, khả năng duy trì sự tồn tại của chế độ chính trị riêng biệt ở hòn đảo này nghiễm nhiên trở thành vấn đề thường trực và ảnh hưởng đáng kể đến không khí chính trị thế giới. Với diện tích 36.008 km2, Đài Loan quá nhỏ so với Trung Quốc đại lục, nguy cơ bị “giải phóng” là nỗi quan ngại ám ảnh đối với chính thể đảo này suốt hơn nử...

Người Triều Tiên ngày xưa không có chữ viết. Từ thời Tây Hán (206TCN-23), chữ Hán bắt đầu vào bán đảo Triều Tiên và từ thế kỷ 2–3 sau CN, trở thành chữ viết chính thức của xứ này, gọi là “Hanja” (Hán tự). Tiếng Triều Tiên khác ngữ hệ với Hán ngữ, chữ Hán không ghi âm được tiếng Triều Tiên. Chữ Hán mượn về chỉ dùng để viết, không dùng để nói, hơn nữa chữ Hán rất khó học, chỉ tầng lớp trên mới biết...

Momofuku Ando là người Nhật gốc Trung Quốc, sinh năm 1910 trong một gia đình giàu có tại Đài Loan, khi đó là thuộc địa của Nhật. Ando có tên khai sinh là Ngô Bách Phúc. Mồ côi cha mẹ từ khi còn nhỏ, Ando sống với ông bà nội; lớn lên cậu bé bắt đầu làm việc trong cửa hiệu bán vải lụa của ông nội tại thành phố Đài Nam, miền Nam đảo Đài Loan. Năm 22 tuổi, Ando sử dụng tài sản thừa kế từ cha mẹ làm vố...

Một di sản quan trọng của thời kỳ thuộc địa Pháp ở Đông Dương là một sự kiện mang tính bước ngoặt xảy ra vào cuối thế kỷ 19 – sự kết thúc chế độ nô lệ của con người. Người Pháp đã kiểm soát Campuchia từ năm 1863 đến năm 1953. Năm 1897 có ý nghĩa quan trọng vì nó chứng kiến ​​chính quyền thuộc địa cuối cùng đã bãi bỏ chế độ nô lệ ở Campuchia. Sau khi củng cố quyền kiểm soát Vương quốc bằng vũ lực,...

Trong cuốn sách “Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng” (Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia sự thật), Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã dành nhiều trang viết để nhớ lại thời khắc lịch sử quân ta giải phóng Sài Gòn, thống nhất đất nước. Trong số này, chúng tôi xin trích lại hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về ngày 30/4/1975.

Trong những ngày diễn ra cuộc Tổng tiến công mùa xuân 1975, cấp chỉ huy chiến lược của ta đã nhận được 3 tin tình báo, đều khẳng định Mỹ không quay lại cuộc chiến. Đó là của nhà báo Phạm Xuân Ẩn, lúc ấy đang trong vỏ bọc phóng viên Tạp chí Time tại Sài Gòn; của ông nghị Đinh Văn Đệ cũng là một điệp viên đơn tuyến và của một vị giáo sư đại học – nhà tình báo Nguyễn Đình Ngọc.

Khái niệm “Bỏ chữ Hán ở các nước Đông Á” có nghĩa là không tiếp tục dùng chữ Hán làm chữ viết chính thức của nước mình. Dĩ nhiên, muốn bỏ chữ Hán đang dùng thì nhất thiết phải làm ra được một loại chữ viết mới có thể thay thế chữ Hán. Làm chữ viết ở thời xưa là một công trình lao động trí óc cực kỳ phức tạp, đòi hỏi trí tuệ và thời gian rất nhiều năm, thậm chí hàng trăm năm. Nếu không làm được một...

Xét tổng thể, nếu tính từ góc độ những hệ quả địa chiến lược và tầm ảnh hưởng đối với nghệ thuật quân sự thì cuộc chiến tranh Việt Nam chỉ đứng sau hai cuộc chiến tranh thế giới trong thế kỷ 20.

Tư duy lý luận và văn hóa ứng xử của một dân tộc không phải là điều được hình thành chỉ trong một giai đoạn nhất thời, mà phải trải qua cả một quá trình lịch sử lâu dài tích lũy kinh nghiệm và thấm nhuần tư tưởng chung của dân tộc đó. Để có thể lý giải được vì sao một dân tộc được mệnh danh là “Thần châu”, tức vùng đất thiêng liêng được các vị Thần dẫn dắt, có 5 nghìn năm văn hiến trải dài cùng bi...

NHỮNG THÀNH TỰU CHÍNH CỦA VĂN MINH TRUNG QUỐC 1. Chữ viết - Đến đời Thương, chữ viết Trung Quốc mới ra đời: văn tự giáp cốt. Lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1899 tại di chỉ n Khư. Đây là loại chữ tượng hình Trên cơ sở chữ tượng hình đã phát triển thành các loại chữ biểu ý và mượn âm thanh. Ở di chỉ n Khư người ta phát hiện 10 vạn mảnh mai rùa và xương thú có khắc chữ giáp cốt. - Thời Tây Chu,...

Quân đội Nga ở Ukraine vừa có lãnh đạo mới. Hôm 11 tháng 1, chính phủ Nga đã công bố quyết định bổ nhiệm quân nhân cao cấp nhất của đất nước, Valery Gerasimov, làm tổng tư lệnh của cuộc chiến. Tướng Gerasimov lên thay cho tướng Sergei Surovikin, một vị tướng tàn nhẫn được bổ nhiệm tổng tư lệnh chính thức từ tháng 10. Điện Kremlin đã miêu tả lệnh bổ nhiệm này, ký bởi bộ trưởng quốc phòng Sergei Sho...