Onder de vleugels van Den Herder

Naast de vele componisten van Joodse afkomst die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen, zijn er ook componisten die meer in de periferie van de oorlog sneuvelden. Onder hen de Franse componist Jehan Alain die op 29-jarige leeftijd werd gedood aan het front.  Hij liet, ondanks zijn vroege dood, een mooie oeuvre na. Veel werken voor orgel, maar ook voor piano solo. Jacobus haalt er twee werken uit die...

In de noordelijke landen dient de eindeloze natuur vaak als inspiratie voor de muziek. Zoals in de prachtige bundel ‘de bomen’ van Jean Sibelius. Jacobus zet in deze aflevering de berk en de spar in het zonnetje.

19 april 1892 is de geboortedag van de Franse componiste Germaine Tailleferre. Ze was het enige vrouwelijke lid van de zogenaamde Groupe de Six. Ondanks flinke tegenwerking van haar vader werd ze een succesvol componiste en ze schreef prachtige muziek. Zoals deze ‘Vals lente’.

Franz Schubert - van zijn muziek kan een mens toch niet genoeg krijgen. Jacobus in elk geval niet. Ter ere van het 30-jarige bestaan van het Storioni Trio een blik op het mooie langzame deel uit het Eerste Pianotrio van Schubert. 

Een prachtig, compact werkje van Henry Purcell in deze aflevering. Zijn Ground is gebasseerd op een zich steeds herhalend baslijntje waarover variaties worden gespeeld. Jacobus ontrafeld de verschillende laagjes in dit werk. Pianist Alexander Malofeev zorgt voor een prachtige uitvoering. 

29 maart 1827 was een bewogen dan in Wenen. Componist Ludwig van Beethoven werd begraven en de hele stad liep daarvoor uit. Honderdnegenennegentig jaar later zet Jacobus met plezier weer zijn muziek op de lessenaar. Het laatste deel van zijn Sonate Op.109 om precies te zijn. 

In 1979 bracht de Dalai Lama voor het eerst een bezoek aan de Verenigde Staten. Componist Philip Glass schreef een werk voor orgel ter er van zijn bezoek. Later kreeg dit werk de titel Mad Rush en nu wordt het veelal op 1 of 2 piano's gespeeld. Jacobus vertelt erover in deze aflevering. 

Hoewel het oorspronkelijk thema uiteindelijk helemaal niet van Joseph Haydn was, is de bundel variaties voor 2 piano's van Johannes Brahms nog steeds naar Haydn vernoemd. Hoe dan ook prachtige muziek waar Jacobus wat over vertelt in deze aflevering.

Op deze Internationale Vrouwendag heeft Jacobus speciale aandacht voor pianiste en componiste Agathe Backer-Grøndahl. Een tijdgenoot van Edvard Grieg, met wie ze een innige vriendschap onderhield. Haar muziek verdient een plek op het concertpodium.

Een prachtige nieuwe opname van pianist Shane van Neerden van de Concord-sonate van Charles Ives is voor Jacobus reden om een blik te werpen op een deel van dit enorme muzikale bouwwerk. 

Tijdens de stemweek voor de filmmuziek top-400 doet Jacobus ook een duit in het zakje. De beroemde openingsscene uit de film Forrest Gump bevat filmmuziek van Alan Silvestri met een piano in de hoofdrol. Let op de syncopen!

Het derde pianoconcert van Ludwig van Beethoven is tegelijk een eerbetoon aan Mozart als een afscheid van de klassieke vorm van Mozart en Haydn. Het middendeel van dit prachtige pianoconcert staat in deze aflevering bij Jacobus op de lessenaar. 

In 1940 ontving Dmitri Sjostakovitsj de Stalin-prijs voor zijn pianokwintet. Hij voerde het talloze malen uit met het Beethoven Kwartet en het leverde hem 100.000 roebel op. We horen zijn liefde voor Bach en typische Sjostakovitsj-motiefjes. 

De etude kan een droge oefening zijn om een specifieke moeilijkheid van het pianospelen te oefenen. Maar in de handen van Frederic Chopin worden het prachtige minatuurtjes die zonder meer thuishoren op het podium. Jacobus neemt er weer 2 mee in deze aflevering. 

Twee monumentale werken schreef Franz Schubert aan het eind van zijn leven voor viool, cello en piano. Schubert had een slechte gezondheid, maar ondanks dat zijn dit werken vol kracht en levenslust. Jacobus vertelt over het 1ste deel van het 1ste pianotrio.

Liszt Utrecht is deze week begonnen. Reden genoeg voor Jacobus om de muziek van deze rusteloze reiziger weer eens op de lessenaar te zetten. Twee delen uit de eerste jaargang van zijn muzikale pelgrimstochten.

Een nieuw uitgebrachte opname van pianist Radu Lupu met o.a. muziek van Mozart is voor Jacobus reden om zijn 16de pianosonate erbij te pakken. De zogenaamde 'makkelijke sonate'. Maar is die wel zo eenvoudig?

In 2025 eindigde Jacobus met muziek van Maurice Ravel vanwege diens 150ste geboortejaar. Van hem is het maar een kleine stap naar Manuel de Falla die in 2026 zijn 150ste verjaardag viert. Jacobus vertelt over een deel van zijn 4 Spaanse stukken.

2025 was het jaar dat er werd stilgestaan bij de 150ste verjaardag van Maurice Ravel. Jacobus sluit daarom graag het jaar af met muziek van deze Franse meester. Een deel uit zijn 5-delige suite Miroirs. 

Twintig 'blikken' of contemplaties over het kindje Jezus; dat is deze bundel magistrale muziek voor piano solo van de Franse componist Olivier Messiaen. Jacobus ligt er een deeltje uit in deze 250ste aflevering van 'Onder de vleugels van den Herder'

Een melodie die eigenlijk geen melodie mag heten en tóch volmaakt is. Dat is het geval in het middendeel van de Appasionata-sonate van Ludwig van Beethoven. In deze aflevering vertelt Jacobus over dit intieme stukje muziek, ingeklemd tussen twee stormachtige hoekdelen. 

Een etude is bedoeld als oefening om een bepaald onderdeel van de beheersing van je muziekinstrument te oefenen. Frederic Chopin maakte van deze saaie vingeroefeningen echt muziek voor het concertpodium. Jacobus vertelt in deze aflevering over de eerste drie etudes van Chopin.

Een nieuwe opname van pianist Pierre-Laurent Aimard van het tweede boek van Das Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach is voor Jacobus reden deze pianobijbel weer eens op de lessenaar te zetten. Hij werpt een blik op de tweede prelude en fuga in c-klein.

Pianospelen doe je met je handen. Maar ook de voeten zijn niet onbelangrijk. Die zijn nodig voor het gebruik van de pedalen. In het laatste deel van zijn monumentale 'waldsteinsonate' maakt Ludwig van Beethoven op bijzondere wijze gebruik van het pedaal. Jacobus legt het uit in deze aflevering.

Franz Liszt schreef 6 prachtige, intieme pianostukken onder de titel: Consolations. Kort nadat hij de werken af had, herschreef hij de hele bundel. De verschillende tussen beide versies zijn opvallend. Jacobus doet het uit de doeken in deze aflevering.