Kultura

Bilboko eta euskal herrietako poeta, "euskal kultura astindu zuen gizona" izan zen Gabriel Aresti, Josu Goikoren esanetan. Poeta soziala, eta pertsona  "zaila" aldi berean, bere izaera pertsonalaren ondorioz.  Gazterik hil zen, 41 urterekin eta gaixoaldi baten ondoren. "Harri eta herri" da haren liburu famatuena, 1964koa, eragin handia izan zuena euskal literaturaren historian, formagatik eta bere...

Jon Gerediagaren "Argia, lurra, zuhaitza, zerua liburua" (Pamiela 2015) da Astelehen poetikoak podcastaren ale honetarako Josu Goikok egin duen aukera. Gerediagak,  ibilbide luzea du sorkuntzan, antzerkian hasi zen, Bilboko Antzerkiola Imaginarioa izeneko taldean; besteak beste, Ander Lipusekin batera. Baina gerora, poesian egin du ibilbidea nagusiki. "Destilazio baten emaitza" dela  haren lana us...

Marokora bidaia egin dugu Astelehen poetikoak podcastaren atal honetan, Aitziber Galardiren "Mendafin usaineko iluntzeak" (Erein,1995) poema liburuaren bitartez. Blas de Otero saria irabazi ostean eman zuen argitara liburua Oiartzungo idazleak. Josu Goikoren iritzirako, oso liburu polita da, "izenordearen adiera onenean". Oso era bizi eta ederrean deskribatzen ditu Galardik Marokoko paisaiak, usai...

Joan Mari Irigoien oso idazle oparoa izan da eta da, poesia eta nobela idatzi ditu batez ere. "Babilonia" edo "Lur bat haratago" dira ezagunenak. Azkeneko lana "Sorgin-argien ehizan" poesia liburua.  Sonetoa ez da euskal literaturan asko erabili den neurria, ohikoagoa da zortzikoa. Izan ere, Sonetoak oso neurkera estua du: hamaika silabako hamalau bertso lerro, lau ahapalditan banatuta. Lehenengo...

Trikuari esateko izen andana dago euskaz, kirikinoa ,usintxa, besteak beste, baina Josu Goikoren iritzirako "agian guztietan izen politena  sagarroia" da, Sonia Gonzalez idazle barakaldoztarrak aukeratutakoa, IZen horekin argitara eman zuen 2002an poema liburua, Arrese-beitia saria irabazita. Bere aurreneko liburua izan zen, harrez gero, gehiago argitara eman ditu, poesia ez ezik nobela eta saiake...

Berriki jakin du Josu Goikok, Tolosan, Bentaundin interbentzio artistikoa egin dutela pasean ari zaren bitartean poesia irakurri ahal izateko. Aitzakia hori baliatu du interbentzio artistikoak egin zalea zen Joxan Artze Astelehen poetikoetara ekartzeko. Usurbilko artistak Elkar argitaletxearekin argitara eman zuen "Bizitzaren atea dukegu heriotza" liburutik egin du goranzko irakurketa Josu Goikok...

Poesia egunerako kultur eragile baten poesia aukeratu du Josu Goikok, Gotzon Barandiaranen "Katamalo" (Susa 2007) poema liburutik aukeratuta. Unibertsitatean elkar ezagutu zuten kultur eragileak eta biek eta opari txiki bat egin nahi izan dio urte betetzean. Podcastaren atala prestatzeko berriz irakurrik , iruditu zaio ahots indartsua daukan liburua, "eta ahots hori da politikoa, goitik behera eza...

Kasualitatez iritsi zen Josu Goiko Antxus Iñarraren "Hirusta" liburuaren orrietara, Susa argitaletxeak digitalizatuta dauzkan liburuen bitartez Armiarma izeneko webgune ederrean. Idazle eta irakasle Bergararrak orain berrogei urte idatzitako poema liburua bait da. Josu Goikok argi esan digu Astelehen poetikoak podcastean "badira liburu batzuk inperfektuak izan arren (eta hau hala da) han eta hemen...

Poema liburu bat zabaltzen duzunean zer aurkituko duzun ez dakizu. Izan daiteke zeure burua ikusteko ispilu bat; izan daiteke beste baten bizitzan zeure burua murgiltzeko putzu bat; jostailu bat izan daiteke, atseginerako edo kontsolamendurako tresna bat, eta izan daiteke horien guztien batura bat. Horixe izan daiteke ,gutxi-asko, Castillo Suarezen "Urtebetetze festa" (Elkar, 2012) izeneko poema l...

Josu Goikok Astelehen Poetikoak podcastean azaldu digunez tradizio askotan daude Inauteari lotutako olerkiak. Umore punttua izaten dute eta askotan bertso lero neurtu eta errimatuak izaten dira, Chirigota adibidez. Euskaldunok "ez daukagu soneto edo quintillaren tradiziorik, guk zortziko handiak eta txikiak, seiko eta bederatziko motzak dauzkagu" azpimarratu du eta inauterien aitzakian, horietako...

Argirik gabe ez legoke bizitzarik, ez eta sormenik ere. Argia, Euskaraz, adimenaren baliokide da, hala gogora ekarri digu Josu Goikok Astelehen Poetikoak podcastera. Peru Magdalena, idazle Durangarraren "Argia" (Elkar 2016)  poema liburua eskuetan hartuta etorri da Josu, "Poema jostaria, sakona, arina, nostalgikoa, bitala… gauza asko da liburu hau, eta helburu bakarra du: argia zer den deszifratze...

Egunkaria atzekoz aurrera irakurtzen den bezala, Itxaro Bordaren "Oraina" (Susa, 1998) liburuaren atzekoz aurrerako entresaka eginda osatu du Astelehen poetikoak podcastaren atal hau Josu Goikok. Izan ere, liburu ilun samarra egiten zaio Goikori, Baionako idazle oparoaren hau. Bilaketa lana, denboraren jitoan egindako bilaketa bat, erbestean, barneko erbeste batean egindako bilaketa, heriotzaren i...

Rikardo Arregi Diaz de Heredia, "Bitan esan beharra"  (Alberdania 2021) poesia liburua, zoragarria egiten zaio Josu Goikori, "poeta handi baten" kalitatezko liburua deritzo.   Badira liburu eskuzabalak, orriz orri irakurlearen gogoa, hari atsedenik eman gabe, asetzen dutenak, eta hau da horietako bat jotzen du. Gauza arraroa izaten dena poema liburu luzeetan, zaila bait da  da 170 orrialdeko poema...

Bertsoa olerkia ote da? Bertsolaritza eta olerkigintza bikiak al dira, bata zarpaila eta bestea jantzia, bata kalekoa eta bestea eskolakoa, bata jendaurrekoa eta bestea barnekoia?  Hori uste zen duela ez askora arte, baina ez, azkenean nahiko argi ikusi da biek dituztela oso funtzio eta oso baliabide desberdinak. Bertsoak bilatzen du berehalako komunikazioa, bat-bateko ulermen gabe, bertsoa bota o...

Badira poetak pentsamenduan eta irudian indarra  dutenak. Eta gero badira beste poeta batzuk, pentsamenduari eta irudiarekiko arreta galdu gabe, belarriari arreta berezia jartzen diotenak. Horiek gustatzen zaizkio Josu Goikori. Mari Luz Esteban Euskal Herrian ditugun pentsalari garrantzitsuenetako bat da. Antropologoa, ikerlaria, unibertsiteko irakaslea, euskal feminismoaren ahots errespetatua… et...

La toma del Capitolio de 2019 por parte de los seguidores de Donal Trump, fue un episodio que nos dejo boquiabiertos dada la gravedad de los hechos. El capitolio es el símbolo del estado Americano, tal y como lo fue en la era clásica. Lugar privilegiado en el alto de una de las siete colinas que todavía coronan Roma. Lugar privilegiado, elegido como lugar para ubicar los templo de los dioses y al...

Euskaltzaindiaren hiztegiaren arabera Tundra, "Eskualde artiko eta antartikoetako ordoki zingiratsu eta zuhaitzik gabea, goroldioz eta likenez estalia izaten dena" da. Izenburu horixe du, "Tundra", Igor Estankonak 2002an Susa argitaletxerekin argitaratutakoak, baina basamortutik gutxi du Josu Goikoren iritzirako. Areago hogeita bost urte zituela idatzi zuelako. Arrasto gozoa utzi zion liburua izan...

Galerari buruz aritu zaigu Josu Goiko Astelehen poetikoak podcastean.  Maite ditugun haiek hiltzean, gertatzen zaigun galera sentimenduaz, hutsune handiaz eta hustasun horretatik, zaurituta, baina bizirik atera beharraz. Idazle asko dira poema liburuak idatzi dituztenak. Kasu asko daude. Badira poesiara noizean behin itzultzen diren idazleak ere. Baina oso gutxi dira poesia soilik edo batez ere jo...

El que la Unesco haya regulado la arqueología subacuatica y, por ley, sea considerada patrimonio de la humanidad, facilita preservarla y evitar que piratas modernos o bien empresas privadas, puedan dedicarse a expoliarla a su antojo. Una vez que se descubre el patrimonio, hay que identificarlo, trabajar para preservarlo y documentarlo para conocimiento publico y no hacerlo es punible. Homero, dejo...

La arqueología subacuatica es una disciplina científica hoy por hoy regulada pero que no tiene mas de sesenta o setenta años. Otra cosa es el patrimonio que se esconde bajo las aguas.  Tal y como lo recoge  Plinio en sus escritos, los clásicos valoraban ya la cultura e historia que estaba  bajo agua. De hecho, existía el oficio de buceador y estaba bien remunerado dada su dificultad. También están...

Badira idazleak arnasten duten bezala idazten dutenak. Eta idazketa jario horretan hartzen dute tarteka astia jolaserako edo probarako. Adibidez, Raymond Queneau idazle frantsesa, istorio txiki ezdeus bat behin eta berriro modu desberdinetan estilo ariketa zoragarriak egiteko gai izan zena, edo Julio Cortazar argentinarra, ipuin eta nobela ederrez gain, eskailerak igotzeko esku-liburu bat maisuki...

Robustiana Mujika, Tene Mujika ( Deba 1888) gogora ekarri du Josu Goikok Astelehen Poetikoak podcastaren atal honetan. Emakume seinalatua, onerako eta txarrerako. Dendaria lanbidez, ekintzaile politikoa ere bai, Gipuzkoako Emakume Abertzale Batzako burua, emakume abertzale eta elizkoi sutsua izan zen, Sabino Aranaren itzalak goitik behera estalitakoa eta gerra ostean horrexegatik jazarria. Haren i...

El otoño de 2021 lo recordaremos por lluvioso. Veintiún días seguidos de lluvia que desaniman a cualquiera y riadas y perdidas en el peor de los casos. Isidora Emborujo la profesora del departamento de ciencias clásicas de EHU-UPV nos a recordado "El Génesis" el primer libro de la Torá o Pentateuco y, por tanto, también e el primer libro del Tanaj judío y del Antiguo Testamento de la Biblia cristi...

Sarritan poesia hitz arranditsuekin, potoloekin, lotzen dugu, ulertzea kosta egiten zaigun esanahi misteriotsuarekin. Poesiak batzuetan ahalegina eskatzen digu iristeko, eta  horrek, beldurtu ere egin dezake irakurlea eta poesiari atea itxi. Poesia guztia ez da ordea horrelakoa, bada poesia hurbilekoa eta ez da bestea baino okerragoa eta akuilu ona izan daiteke. Ione Gorostarzu poeta berastegiarra...

Uda Imajinatuz osatu du Josu Goikok Astelehen poetikoak podcastaren atal hau . Uda, uda eder bat, Bizkaiko Ea herria eta  Eako poesia egunak, joandako egunak, non poesiari egiten zitzaion gorazarre. Eta egun haietako batean, poeta azpeitiar bat, poema handiak letra minuskulaz idazten dituen poeta bat, ahots hauskorrez jendaurrea bere sarean harrapatuz oroitzen du. Jose Luis Otamendi poeta Azpeitia...