Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Hùng Đức - người em trai bị cuốn vào vụ án mạng của ông Thường trằn trọc day dứt nhớ về tuổi thơ nghèo khó, mặc cảm thua thiệt và oán trách sự vô tâm của họ hàng, đặc biệt là gia đình ông Thường, người giữ chức Giám đốc học viện. Đức cho rằng sự bạc bẽo, bất công từ họ hàng là nguyên nhân khiến cuộc sống gia đình anh lâm vào khốn khó.

Sau khi nghe một buổi phỏng vấn trên radio hé lộ việc Vitala chuẩn bị hợp tác độc quyền với một thương hiệu nhái sản phẩm của Linh, An bàng hoàng nhận ra mình đã bị qua mặt. Kẻ chủ mưu không ai khác chính là Hiệp, người từng làm việc dưới quyền An, nay trở thành tay trong của Kate, người đứng sau mạng lưới sân sau, trục lợi thông qua việc nhập khẩu hàng giá rẻ, né thuế và thao túng thị trường.

Trong phòng giam, Thương hoảng loạn, kêu gào vô tội, vật vã giữa sự sụp đổ tâm lý, nỗi lo cho các con và gia đình, cảm thấy cuộc đời mình bất công, mọi bi kịch đều do Ái gây ra. Trong khi đó, An trên đường trở về Hà Nội sau tang lễ của Thường vẫn chưa thể tin được những gì xảy ra. Cô hoang mang suy tư về sự phi lý của bi kịch gia đình mình.

Phần này hé lộ một vụ án chết người với tình nghi là đầu độc, đồng thời mở ra chuỗi hệ quả pháp lý và cảm xúc nặng nề trong mối quan hệ gia đình. Bi kịch không chỉ là cái chết của Thường, mà là cái chết của tình nghĩa anh em khi lòng tốt bị hiểu lầm và hận thù được nuôi lớn bởi sự thiếu thấu hiểu.

Thường và Ái, một cặp vợ chồng vốn sống êm ấm, bị phá vỡ bởi những tin nhắn nặc danh độc địa. Căng thẳng kéo dài khiến cả hai suy sụp, đặc biệt là Ái, từ một người phụ nữ lạc quan trở nên u uất, gượng gạo. Một bước ngoặt xảy ra khi họ phát hiện ra những lời đe dọa xuất phát từ điện thoại của chính con gái Thương, chị gái ruột của Thường.

Qua lời kể hồn nhiên nhưng sắc sảo của Thảo, bức tranh gia đình An hiện lên với sự buồn bã, túng thiếu, tiết kiệm thái quá trong khi bề ngoài là vỏ bọc danh giá với người thân có chức quyền lớn. Thảo ngạc nhiên vì anh Hùng - cháu An lại không xin được việc từ chính người nhà có thế lực ấy, đặt nghi vấn về tính cách kỳ lạ và khó hợp tác của An.

Cuộc đối đầu giữa hai gia đình diễn ra căng thẳng. Ái tức giận lên án Thương không chỉ vô ơn mà còn độc địa khi âm mưu hãm hại cả gia đình mình với món quà có kèm thuốc chuột. Trong khi đó, Thương đe dọa sẽ tung các tin nhắn khủng bố lên mạng làm nhục vợ chồng Thường nếu họ không lo chạy cho con trai bà.

Tâm trạng lo lắng của vợ chồng Ái và Thường sau những tin nhắn nặc xanh đe dọa. Thường trấn an vợ, cho rằng mình không có thù oán ai, việc báo công an là để bảo vệ gia đình. Bất ngờ Thương và con trai Hùng Thuận đến nhà tức giận, mắng chửi thậm tệ vợ chồng Ái vì cho rằng họ đã báo công an bắt Hùng Đức, con trai cô.

Sau khi bị Ái xúc phạm và xua đuổi khỏi nhà, Thương gục xuống vỉa hè trong tủi hổ và kiệt sức. Cô bật khóc nức nở. Bao nhiêu uất ức dồn nén suốt nhiều năm, từ con cái, gia đình, hàng xóm đến đồng nghiệp như trào ra cùng nước mắt. Lang thang trở về trong đêm, mọi cảnh tượng trên đường chỉ càng khoét sâu nỗi tuyệt vọng trong cô.

Đợi đến lúc tiệc tàn, Thương mới nói chuyện với Thường đề nghị em rể lo việc cho con trai mình là Hùng Thuận. Nhưng Ái - vợ Thường lập tức nhảy vào phản đối gay gắt, phủ nhận khả năng xếp chỗ, vạch trần những hạn chế và thực tế cơ chế tuyển dụng. Cuộc đối thoại nhanh chóng biến thành một cuộc tranh cãi dữ dội giữa hai chị em.

Không khí tất nhiên của đại gia đình Trịnh Bá đang rộn rã như một hội tiệc mừng công. Sáu anh em trai quây quần bên mâm rượu, bên cạnh là chị dâu trưởng bà Ái, người vẫn được xem là trụ cột giữ vai trò điều phối mọi chuyện trong nhà. Lý do để cả họ hàng ăn mừng linh đình không gì khác ngoài việc Hoan vừa được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Sở Kiến thiết.

Vì từ chối việc giúp Thuận có được một vị trí tốt ở cơ quan Nhà nước, An sau đó bị một đàn em của ông KT bám theo. Cô linh cảm có điều bất thường nên tìm cách rời đi và tránh mặt khéo léo. Trên đường về, An vừa cảm thấy hoang mang, vừa tự xâu chuỗi những mối quan hệ quyền lực và thủ đoạn trong mạng lưới hệ thống lợi ích thân tộc, chạy chức mua quyền.

Mẹ con Thương và Hùng Thuận bất ngờ đến nhà An với thái độ căng thẳng, gây áp lực để An giúp Thuận giữ được công việc. Thương than khóc, kể lể số phận khổ cực và trách móc em gái quá lạnh lùng, cứng nhắc, không chịu gật đầu hợp tác khiến Thuận có nguy cơ bị mất việc.

Hùng Thuận bước vào một giai đoạn đầy phấn khích khi vừa được nhận vào làm việc tại cơ quan Nhà nước, nơi mà theo mẹ cậu là nhàn nhã, sang trọng và xứng đáng. Từ một người bán hàng lếch thếch, Thuận giờ đây cảm thấy như lột xác, hoàn toàn tự tin đứng trước gương, mơ về một tương lai tươi sáng, giao du với lãnh đạo, bắt tay đối tác.

Từ cuộc trò chuyện giản dị cùng một người phụ nữ bán quất, An chiêm nghiệm sâu sắc về sự khác biệt giữa lý tưởng sống vì giá trị, vì cống hiến và lối sống thực dụng, nặng nề tư duy làm Nhà nước cho nhàn thân. Trong khi An đau đáu tìm kiếm một xã hội tử tế, nhưng nhiều người kể cả ruột thịt lại đang ra sức mua bằng vị trí, chạy lối tắt.

Thương tiếp tục tìm cách chạy việc cho con trai là Hùng Thuận. Ái phẫn nộ kể lại hàng loạt lần Thương xin việc cho cháu tại các cơ quan trong mạng lưới người quen khiến ai cũng ngán ngẩm vì sự thiếu trách nhiệm và thói vừa ăn vạ vừa chửi bới. Đỉnh điểm là việc Thương biếu nước mắm nhưng kèm thuốc chuột khi đến nhà Ái càng làm mọi người hoảng sợ và phản cảm.

Là người từng chứng kiến hệ lụy của chủ nghĩa gia đình trong môi trường công sở, An - người dì nghiêm khắc và nguyên tắc luôn cố gắng hỗ trợ cháu mình là Hùng Thuận bằng sự minh bạch, không thiên vị. Nhưng mọi kỳ vọng sụp đổ khi An phát hiện Thuận tự ý nghỉ việc không một lời báo trước và còn khoe đã có công việc mới.

Thảo, một cô gái có họ hàng quyền thế, tìm cách xin việc cho người yêu mình là Hùng Thuận thông qua anh họ đang làm ở tổng công ty. Thảo tận dụng mối quan hệ gia đình để tạo ảnh hưởng. Còn Hùng Thuận, một người xuất thân bình thường, cảm thấy choáng ngợp khi lần đầu bước vào thế giới thượng lưu.

KT - một người lính giải ngũ từ vùng quê nghèo Hà Tây, từng đạp xe lên Hà Nội bán cà chua để nuôi sống gia đình. Nhờ cơ duyên gặp được giám đốc một công ty thực phẩm lớn, anh dần khẳng định được năng lực, trở thành con rể rồi phó giám đốc phụ trách kinh doanh.

Người đọc được hé lộ quan hệ thân tình sâu sắc giữa những người đã đồng hành với nhau hơn chục năm qua một bữa tiệc sang trọng, kín đáo giữa các doanh nhân có thế lực như KT và Hội. KT từng là một thanh niên nghèo, đi bộ đội, nhờ chí tiến thủ và khả năng thích nghi đã vươn lên thành người có ảnh hưởng, có khả năng dạy đời cho thế hệ sau.

Những mẩu chuyện xoay quanh chiếc áo sơ mi hàng hiệu, thói quen sinh hoạt, cách cư xử nơi công sở và niềm tự hào về các quy trình tuyển dụng thăng tiến trong cơ quan nhà nước trở thành tâm điểm các bậc phụ huynh, đặc biệt là hai ông bố tiến sĩ Sĩ và Thường. Hai người tự hào khoe con cái được sắp xếp ổn thỏa, học hành chỉ là thủ tục và quy trình mới là chìa khóa thành công.

An mời mọi người tới ăn mừng sinh nhật cho các thành viên có ngày sinh trong tháng 1 trùng với cả ngày sinh của người mẹ đã mất. Cô dành cả tâm huyết chuẩn bị thực đơn món ăn đến cách bày biện để các thành viên trong gia đình dù khác biệt về hoàn cảnh sống vẫn cảm nhận được.

Hiện thực con ông cháu cha được phản ánh qua hình tượng nhân vật Thường, một tiến sĩ, con rể cụ giáo Bình và con đường thăng tiến của anh trong bộ máy nhà nước. Dù là tiến sĩ nhưng trong mắt mọi người, thành công và sự thăng tiến của Thường có được là nhờ xuất thân và các mối quan hệ đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Hai vợ chồng Thường Ái tranh luận về việc con người có xu hướng tìm người quen "chào việc" cho người thân, bạn bè, đồng hương. Đây là hiện tượng phổ biến không chỉ ở Việt Nam mà từng tồn tại trong lịch sử các nền văn minh. Tuy nhiên, theo đà tiến hóa xã hội, công việc thường lựa chọn người có năng lực thay vì dựa vào quan hệ hay huyết thống.

Nhà văn đã phản ánh giữa lý tưởng và thực tế, giữa tư duy công bằng và thói quen xã hội dựa dẫm, xin xỏ qua hai nhân vật Đức và Thuận cho thấy những khát vọng vị kỷ, tâm lý thụ hưởng và sự thất vọng trước hiện thực khắc nghiệt của tuổi trẻ không được cài sẵn đường đi. Đồng thời nó cũng phê phán hệ thống giá trị lệch lạc về công danh, thành đạt trong một xã hội nặng tư tưởng con ông cháu cha.